Anatomia
Położenie
Głęboka warstwa tylnej strony podudzia, bocznie, na kości strzałkowej. Ścięgno biegnie w bruździe na tylnej powierzchni kości skokowej, pod podpórką kości skokowej, a na podeszwie krzyżuje się ze ścięgnem zginacza długiego palców.
Przyczep początkowy
- Dolne 2/3 tylnej powierzchni kości strzałkowej
- Błona międzykostna podudzia
Przyczep końcowy
- Podstawa paliczka dalszego palucha (strona podeszwowa)
Unerwienie
Nerw piszczelowy (L5–S2)
Unaczynienie
Tętnica strzałkowa
Funkcja
Paluch
- Koncentrycznie: zgięcie palucha, zwłaszcza w stawie międzypaliczkowym
- Ekscentrycznie: kontrola wyprostu palucha w końcowej fazie podporu
- Statycznie: dociskanie palucha do podłoża przy odbiciu i balansie
Staw skokowy i stopa
- Koncentrycznie: zgięcie podeszwowe i odwracanie stopy
- Statycznie: wsparcie przyśrodkowego łuku stopy i podpórki kości skokowej
Ruch funkcjonalny
- Odbicie z palucha w chodzie, biegu i skoku
- Stanie na palcach i na pół-palcach w balecie
- Utrzymanie równowagi na jednej nodze
Znaczenie kliniczne
Ścięgno zginacza długiego palucha biegnie w wąskiej bruździe za kością skokową. Przy powtarzalnym zginaniu podeszwowym, zwłaszcza w balecie, może dojść do tendinopatii i zwężenia pochewki („ścięgno tancerza”) oraz do palucha trzaskającego (hallux saltans). Mięsień ma też znaczenie w konflikcie tylnym stawu skokowego, np. przy obecności kości trójkątnej.
Typowe objawy obejmują ból za kostką przyśrodkową i w tylnej części stawu skokowego, ból przy wspięciu na palce i pozycji na pół-palcach, trzaskanie lub blokowanie palucha oraz ból przy zginaniu palucha z oporem.
Ból tylnej części stawu skokowego wymaga różnicowania z tendinopatią ścięgna Achillesa i piszczelowego tylnego. Ścięgno bywa przenoszone przy przewlekłych uszkodzeniach ścięgna Achillesa. Mięsień współpracuje ze zginaczem długim palców i zginaczem krótkim palucha, a antagonistą jest prostownik długi palucha.
Najczęstsze pytania
Co to jest „ścięgno tancerza”?
To potoczna nazwa tendinopatii zginacza długiego palucha, częstej u tancerzy baletu. Ból pojawia się za kostką przyśrodkową przy staniu na palcach.
Co to jest paluch trzaskający?
To blokowanie i przeskakiwanie ścięgna zginacza długiego palucha w jego kanale, przez które paluch zatrzymuje się w zgięciu lub nagle się prostuje.
Jaki nerw unerwia zginacz długi palucha?
Nerw piszczelowy (L5–S2).
Podsumowanie
Mięsień zginacz długi palucha daje siłę odbicia z palucha i wspiera łuk stopy. W praktyce ma znaczenie w tendinopatii u tancerzy i biegaczy oraz w bólu tylnej części stawu skokowego.