Anatomia
Położenie
Tylny przedział podudzia, warstwa powierzchowna. Dwie głowy ograniczają od dołu dół podkolanowy. Pod mięśniem leży mięsień płaszczkowaty, z którym tworzy mięsień trójgłowy łydki i wspólne ścięgno piętowe. Głowa przyśrodkowa jest większa i schodzi niżej niż boczna.
Przyczepy początkowe
Głowa przyśrodkowa
- Powierzchnia podkolanowa kości udowej powyżej kłykcia przyśrodkowego
Głowa boczna
- Boczna powierzchnia kłykcia bocznego kości udowej
Przyczep końcowy
- Guz piętowy (przez ścięgno piętowe – ścięgno Achillesa)
Unerwienie
Nerw piszczelowy (S1–S2)
Unaczynienie
Tętnice łydkowe z tętnicy podkolanowej
Funkcja
Staw skokowy górny
- Koncentrycznie: zgięcie podeszwowe stopy, najsilniejsze przy wyprostowanym kolanie
- Ekscentrycznie: kontrola zgięcia grzbietowego w fazie podporu i przy lądowaniu
- Statycznie: wspomaganie stabilizacji w staniu, wspólnie z mięśniem płaszczkowatym
Staw kolanowy
- Koncentrycznie: wspomaganie zgięcia podudzia
- Statycznie: stabilizacja tylnej części stawu kolanowego
Ruch funkcjonalny
- Odbicie w fazie przetaczania stopy podczas chodu i biegu
- Wspięcie na palce, skoki, wchodzenie po schodach
- Przyspieszanie i zmiana kierunku w sporcie
Znaczenie kliniczne
Mięsień brzuchaty łydki pracuje przy dużych prędkościach i na dwóch stawach, dlatego jest narażony na urazy. Typowe jest naderwanie głowy przyśrodkowej (Tennis Leg) przy nagłym wyproście kolana ze zgięciem grzbietowym stopy. Mięsień uczestniczy też w tendinopatii ścięgna Achillesa i zerwaniu ścięgna Achillesa (dodatni test Thompsona).
Typowe objawy obejmują nagły ból w przyśrodkowej części łydki, trudność we wspięciu na palce, ból i pogrubienie ścięgna nad guzem piętowym oraz sztywność łydki po spoczynku.
Przykurcz mięśnia ogranicza zgięcie grzbietowe stopy przy wyprostowanym kolanie. Odróżnia się go od przykurczu mięśnia płaszczkowatego testem Silfverskiölda. Sprzyja to zapaleniu rozcięgna podeszwowego, przeciążeniom przodostopia i kompensacyjnemu przeprostowi kolana. Nagły ból łydki zawsze wymaga różnicowania z zakrzepicą żył głębokich.
Podsumowanie
Mięsień brzuchaty łydki jest głównym źródłem siły odbicia w chodzie, biegu i skoku. Działa na kolano i staw skokowy, więc jego elastyczność i siła wpływają na całą kończynę dolną. Najczęstsze problemy to naderwania, przeciążenia ścięgna Achillesa i przykurcz ograniczający zgięcie grzbietowe stopy.