Anatomia
Położenie
Tylna strona kolana i podudzia. Mały brzusiec leży w dole podkolanowym, między głową boczną brzuchatego łydki a płaszczkowatym. Długie ścięgno biegnie między brzuchatym łydki a płaszczkowatym, a nisko wzdłuż przyśrodkowego brzegu ścięgna Achillesa.
Przyczep początkowy
- Kresa nadkłykciowa boczna kości udowej
- Więzadło podkolanowe skośne
Przyczep końcowy
- Guz piętowy, po przyśrodkowej stronie ścięgna Achillesa (lub w samym ścięgnie)
Unerwienie
Nerw piszczelowy (S1–S2)
Unaczynienie
Tętnica podkolanowa, tętnice łydkowe
Funkcja
Staw skokowy
- Koncentrycznie: słabe zgięcie podeszwowe stopy
Staw kolanowy
- Koncentrycznie: słabe zgięcie kolana
Ruch funkcjonalny
- Wspięcia na palce (niewielki udział)
- Prawdopodobnie funkcja czuciowa (proprioceptywna) dla stawu skokowego
Znaczenie kliniczne
Ścięgno mięśnia podeszwowego biegnie tuż przy przyśrodkowym brzegu ścięgna Achillesa. Coraz częściej opisuje się jego udział w tendinopatii części środkowej ścięgna Achillesa, zwłaszcza po stronie przyśrodkowej, gdy oba ścięgna trą o siebie. Mięsień może też ulec zerwaniu, co daje nagły ból łydki.
Typowe objawy obejmują ból po przyśrodkowej stronie ścięgna Achillesa, ból przy wspięciach i biegu, a przy zerwaniu nagły ból w łydce lub pod kolanem, czasem z siniakiem.
Nagły ból łydki u osób aktywnych częściej wynika z naderwania głowy przyśrodkowej brzuchatego łydki („noga tenisisty”) niż z zerwania mięśnia podeszwowego. Trzeba też wykluczyć zakrzepicę żył głębokich. Mięsień nie występuje u części osób, a jego ścięgno jest łatwym do pobrania przeszczepem w chirurgii. Współpracuje z brzuchatym łydki i płaszczkowatym.
Najczęstsze pytania
Czy mięsień podeszwowy wpływa na ból ścięgna Achillesa?
Może. Jego ścięgno biegnie tuż przy ścięgnie Achillesa i bywa uznawane za czynnik tendinopatii po stronie przyśrodkowej.
Czy zerwanie mięśnia podeszwowego jest groźne?
Zwykle nie. Mięsień ma niewielkie znaczenie dla siły, a zerwanie zazwyczaj leczy się zachowawczo. Ważne jest wykluczenie poważniejszych przyczyn bólu łydki.
Jaki nerw unerwia mięsień podeszwowy?
Nerw piszczelowy (S1–S2).
Podsumowanie
Mięsień podeszwowy słabo zgina stopę i kolano. W praktyce ma znaczenie w tendinopatii ścięgna Achillesa, diagnostyce bólu łydki i jako przeszczep ścięgna.