Anatomia
Położenie
Trzecia warstwa mięśni podeszwy, pod I kością śródstopia. Dzieli się na dwie głowy. W ich ścięgnach, pod głową I kości śródstopia, leżą dwie trzeszczki palucha.
Przyczep początkowy
- Kość sześcienna i kość klinowata boczna
- Ścięgno mięśnia piszczelowego tylnego
Przyczepy końcowe
Głowa przyśrodkowa
- Przyśrodkowa strona podstawy paliczka bliższego palucha (przez trzeszczkę przyśrodkową)
Głowa boczna
- Boczna strona podstawy paliczka bliższego palucha (przez trzeszczkę boczną)
Unerwienie
Nerw podeszwowy przyśrodkowy (S1–S2)
Unaczynienie
Tętnica podeszwowa przyśrodkowa
Funkcja
Paluch
- Koncentrycznie: zgięcie palucha w stawie śródstopno-paliczkowym
- Ekscentrycznie: kontrola wyprostu palucha w końcowej fazie podporu
- Statycznie: stabilizacja stawu śródstopno-paliczkowego palucha i dociskanie go do podłoża
Stopa
- Statycznie: wsparcie przyśrodkowego łuku stopy
Ruch funkcjonalny
- Odbicie z palucha w chodzie, biegu i skoku
- Wspięcia na palce
- Utrzymanie równowagi na jednej nodze
Znaczenie kliniczne
W ścięgnach zginacza krótkiego palucha leżą trzeszczki palucha, które przenoszą duże obciążenia przy odbiciu. Ich przeciążenie daje zapalenie trzeszczek (sesamoiditis), a gwałtowny przeprost palucha, np. na sztucznej murawie, uszkadza kompleks płytki podeszwowej. To uraz turf toe.
Typowe objawy obejmują ból pod głową I kości śródstopia, ból przy odbiciu i wspięciu na palce, ból przy wyproście palucha oraz obrzęk u podstawy palucha po urazie.
W paluchu koślawym (hallux valgus) trzeszczki i mięsień przemieszczają się bocznie, przez co mięsień traci swój prawidłowy kierunek działania. W leczeniu przeciążeń trzeszczek stosuje się odciążające wkładki, sztywniejsze obuwie i stopniowe zwiększanie obciążenia. Mięsień współpracuje ze zginaczem długim palucha i odwodzicielem palucha. Przyczep na ścięgnie piszczelowego tylnego łączy go z łukiem przyśrodkowym.
Najczęstsze pytania
Co to jest turf toe?
To uraz stawu śródstopno-paliczkowego palucha spowodowany gwałtownym przeprostem, np. podczas gry na sztucznej murawie. Uszkodzona zostaje płytka podeszwowa i struktury, w tym przyczep zginacza krótkiego palucha.
Co to jest zapalenie trzeszczek palucha?
To przeciążeniowy ból pod głową I kości śródstopia, w miejscu trzeszczek leżących w ścięgnach zginacza krótkiego palucha. Częste u biegaczy i tancerzy.
Jaki nerw unerwia zginacz krótki palucha?
Nerw podeszwowy przyśrodkowy (S1–S2).
Podsumowanie
Mięsień zginacz krótki palucha zgina paluch i stabilizuje jego staw podstawny. W praktyce ma znaczenie przy zapaleniu trzeszczek, turf toe i paluchu koślawym.