Anatomia
Położenie
Przednia strona podudzia, w przedziale przednim, między piszczelowym przednim a prostownikiem długim palców. W górnej części jest przez nie przykryty. Ścięgno jest dobrze widoczne na grzbiecie stopy przy unoszeniu palucha.
Przyczep początkowy
- Środkowa część przedniej powierzchni kości strzałkowej
- Błona międzykostna podudzia
Przyczep końcowy
- Podstawa paliczka dalszego palucha (strona grzbietowa)
Unerwienie
Nerw strzałkowy głęboki (L5–S1)
Unaczynienie
Tętnica piszczelowa przednia
Funkcja
Paluch
- Koncentrycznie: wyprost palucha w stawie śródstopno-paliczkowym i międzypaliczkowym
- Ekscentrycznie: kontrola zginania palucha
Staw skokowy i stopa
- Koncentrycznie: zgięcie grzbietowe stopy i pomocniczo odwracanie
- Ekscentrycznie: kontrola opuszczania stopy po kontakcie pięty z podłożem
Ruch funkcjonalny
- Unoszenie przodostopia w fazie przeniesienia nogi podczas chodu
- Chodzenie na piętach
- Wchodzenie po schodach
Znaczenie kliniczne
Siła prostownika długiego palucha jest klasycznym testem miotomu L5. Osłabienie wyprostu palucha z oporem w porównaniu z drugą stroną wskazuje na korzeniopatię L5, np. w przebiegu przepukliny krążka L4–L5 (rwa kulszowa). Przy uszkodzeniu nerwu strzałkowego mięsień słabnie razem z pozostałymi zginaczami grzbietowymi, co daje opadającą stopę.
Typowe objawy obejmują osłabienie unoszenia palucha, ból promieniujący wzdłuż bocznej strony podudzia na grzbiet stopy do palucha, zaburzenia czucia na grzbiecie stopy oraz zahaczanie palcami o podłoże.
Pod troczkiem dolnym prostowników ścięgno krzyżuje się z nerwem strzałkowym głębokim. Ucisk w tej okolicy to zespół przedniego kanału stępu, dający ból i drętwienie między paluchem a drugim palcem. Mięsień współpracuje z piszczelowym przednim i prostownikiem długim palców, a antagonistą jest zginacz długi palucha.
Najczęstsze pytania
Dlaczego bada się siłę unoszenia palucha przy rwie kulszowej?
Prostownik długi palucha jest unerwiony głównie z korzenia L5. Jego osłabienie pomaga wskazać ucisk tego korzenia, np. przez przepuklinę krążka L4–L5.
Jak zbadać prostownik długi palucha?
Pacjent unosi paluch do góry, a terapeuta stawia opór na paliczku dalszym. Porównuje się siłę z drugą stroną.
Jaki nerw unerwia prostownik długi palucha?
Nerw strzałkowy głęboki (L5–S1), głównie z korzenia L5.
Podsumowanie
Mięsień prostownik długi palucha prostuje paluch i zgina stopę grzbietowo. W praktyce jest kluczowy w badaniu korzenia L5 przy rwie kulszowej i w ocenie opadającej stopy.