Anatomia
Położenie
Głęboka warstwa przedniej strony przedramienia, na kości promieniowej, obok zginacza głębokiego palców. Jego ścięgno przechodzi przez kanał nadgarstka jako najbardziej promieniowe.
Przyczep początkowy
- Przednia powierzchnia kości promieniowej (środkowa część)
- Błona międzykostna przedramienia
- Często dodatkowy pęczek z wyrostka dziobiastego kości łokciowej lub nadkłykcia przyśrodkowego
Przyczep końcowy
- Podstawa paliczka dalszego kciuka (strona dłoniowa)
Unerwienie
Nerw międzykostny przedni z nerwu pośrodkowego (C7–C8)
Unaczynienie
Tętnica międzykostna przednia
Funkcja
Kciuk
- Koncentrycznie: zgięcie w stawie międzypaliczkowym kciuka, a także w stawie śródręczno-paliczkowym
- Ekscentrycznie: kontrola prostowania kciuka przy puszczaniu przedmiotu
- Statycznie: utrzymanie chwytu szczypcowego i opuszkowego
Ruch funkcjonalny
- Chwyt szczypcowy: trzymanie długopisu, igły, monety
- Zapinanie guzików
- Pisanie na telefonie
Znaczenie kliniczne
Zginacz długi kciuka jest jedynym mięśniem zginającym staw międzypaliczkowy kciuka. Jest unerwiony przez nerw międzykostny przedni, dlatego jego osłabienie wraz ze zginaczem głębokim palca wskazującego daje typowy objaw w zespole nerwu międzykostnego przedniego. Jego ścięgno może też ulegać zapaleniu pochewki (kciuk trzaskający).
Typowe objawy obejmują niemożność zrobienia znaku „OK” (zamiast kółka powstaje „kwadrat” z wyprostowanymi końcami palców), trzaskanie lub blokowanie kciuka przy prostowaniu oraz ból u podstawy kciuka po stronie dłoniowej.
Ścięgno bywa narażone na przerwanie u osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów oraz po zespoleniu złamania dalszego końca kości promieniowej płytką dłoniową. Kciuk trzaskający jest częsty także u małych dzieci. Ścięgno przechodzi przez kanał nadgarstka razem z zginaczem głębokim palców. Przy chwycie szczypcowym mięsień współpracuje z przeciwstawiaczem kciuka, a antagonistą jest prostownik długi kciuka.
Najczęstsze pytania
Co to jest kciuk trzaskający?
To zgrubienie pochewki ścięgna zginacza długiego kciuka u podstawy kciuka. Kciuk blokuje się w zgięciu i przeskakuje przy prostowaniu.
Na czym polega test znaku „OK”?
Pacjent łączy opuszki kciuka i palca wskazującego w kółko. Przy uszkodzeniu nerwu międzykostnego przedniego końce palców pozostają wyprostowane i powstaje kształt zbliżony do kwadratu.
Jaki nerw unerwia zginacz długi kciuka?
Nerw międzykostny przedni, gałąź nerwu pośrodkowego (C7–C8).
Podsumowanie
Mięsień zginacz długi kciuka zgina koniec kciuka i umożliwia precyzyjny chwyt. W praktyce ma znaczenie w kciuku trzaskającym, zespole nerwu międzykostnego przedniego i urazach ścięgien.