Anatomia
Położenie
Przednia strona przedramienia, warstwa pośrednia, pod zginaczami nadgarstka i dłoniowym długim. Jego cztery ścięgna przechodzą przez kanał nadgarstka razem z nerwem pośrodkowym.
Przyczepy początkowe
Głowa ramienno-łokciowa
- Nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej (wspólny przyczep zginaczy)
- Wyrostek dziobiasty kości łokciowej
Głowa promieniowa
- Przednia powierzchnia kości promieniowej (kresa skośna)
Przyczep końcowy
- Boczne brzegi paliczków środkowych palców II–V
Unerwienie
Nerw pośrodkowy (C7–Th1)
Unaczynienie
Tętnica łokciowa, tętnica promieniowa
Funkcja
Palce II–V
- Koncentrycznie: zgięcie w stawach międzypaliczkowych bliższych, a następnie śródręczno-paliczkowych
- Ekscentrycznie: kontrola prostowania palców przy puszczaniu przedmiotów
- Statycznie: utrzymanie chwytu
Staw promieniowo-nadgarstkowy
- Koncentrycznie: pomocniczo zgięcie nadgarstka
Ruch funkcjonalny
- Chwyt siłowy: noszenie toreb, wspinaczka
- Trzymanie kierownicy, narzędzi
- Gra na instrumentach
Znaczenie kliniczne
Ścięgna zginacza powierzchownego palców przechodzą przez kanał nadgarstka, więc ich zapalenie i obrzęk pochewek może nasilać zespół cieśni nadgarstka. Na wysokości stawów śródręczno-paliczkowych zgrubienie ścięgien i pochewki daje palec trzaskający (zapalenie pochewki ścięgna, trigger finger).
Typowe objawy obejmują przeskakiwanie lub blokowanie palca przy prostowaniu, guzek i tkliwość u podstawy palca po stronie dłoniowej, sztywność poranną palców oraz mrowienie palców I–III przy ucisku nerwu pośrodkowego.
Funkcję mięśnia ocenia się testem zginacza powierzchownego: terapeuta przytrzymuje pozostałe palce w wyproście, a pacjent zgina badany palec w stawie międzypaliczkowym bliższym. Nerw pośrodkowy przechodzi pod łukiem ścięgnistym między głowami mięśnia, co ma znaczenie w zespole mięśnia nawrotnego obłego (zob. nawrotny obły). Mięsień współpracuje ze zginaczem głębokim palców, a jego antagonistą jest prostownik palców.
Najczęstsze pytania
Co to jest palec trzaskający?
To zapalenie i zgrubienie pochewki ścięgien zginaczy u podstawy palca. Ścięgno zaczepia się o więzadło obrączkowe, przez co palec blokuje się w zgięciu i „przeskakuje” przy prostowaniu.
Czym różni się zginacz powierzchowny od głębokiego?
Powierzchowny zgina palce w stawach międzypaliczkowych bliższych, a głęboki w dalszych. Tylko zginacz głęboki zgina koniec palca.
Jaki nerw unerwia zginacz powierzchowny palców?
Nerw pośrodkowy (C7–Th1).
Podsumowanie
Mięsień zginacz powierzchowny palców zgina palce II–V i umożliwia mocny chwyt. W praktyce ma znaczenie w palcu trzaskającym, zespole cieśni nadgarstka i urazach ścięgien zginaczy.