Anatomia
Położenie
Przednio-boczna strona biodra, między kolcem biodrowym przednim górnym a krętarzem większym. Przechodzi w pasmo biodrowo-piszczelowe biegnące po bocznej stronie uda do kolana.
Przyczep początkowy
- Kolec biodrowy przedni górny
- Zewnętrzna warga przedniej części grzebienia biodrowego
Przyczep końcowy
- Pasmo biodrowo-piszczelowe, a przez nie guzek Gerdy’ego na kłykciu bocznym kości piszczelowej
Unerwienie
Nerw pośladkowy górny (L4–S1)
Unaczynienie
Tętnica pośladkowa górna, gałąź wstępująca tętnicy okalającej udo bocznej
Funkcja
Staw biodrowy
- Koncentrycznie: zgięcie, odwodzenie i rotacja wewnętrzna uda
- Ekscentrycznie: kontrola przywodzenia i rotacji zewnętrznej uda
- Statycznie: stabilizacja miednicy w podporze jednonóż razem z mięśniami pośladkowymi
Staw kolanowy
- Statycznie: przez pasmo biodrowo-piszczelowe stabilizuje boczną stronę wyprostowanego kolana
Ruch funkcjonalny
- Chód i bieg, zwłaszcza faza przeniesienia nogi
- Stanie na jednej nodze
- Jazda na rowerze
Znaczenie kliniczne
Napinacz powięzi szerokiej napina pasmo biodrowo-piszczelowe, dlatego uczestniczy w zespole pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS), czyli „kolanie biegacza” po stronie bocznej, oraz w trzaskającym biodrze zewnętrznym. Przy osłabieniu pośladkowego średniego często przejmuje jego pracę i ulega przeciążeniu.
Typowe objawy obejmują ból bocznej strony kolana podczas biegu, zwłaszcza z górki, przeskakiwanie lub trzaskanie nad krętarzem większym oraz ból przedniej-bocznej strony biodra.
Napięcie pasma ocenia się testem Obera. W pracy z pacjentem z ITBS liczy się zwykle nie tylko rozluźnianie, ale też wzmacnianie mięśni pośladkowych i modyfikacja obciążenia treningowego. Mięsień współpracuje z pośladkowym małym, pośladkowym wielkim i prostym uda, a pasmo biodrowo-piszczelowe przylega do obszernego bocznego.
Najczęstsze pytania
Co to jest zespół pasma biodrowo-piszczelowego?
To przeciążeniowy ból bocznej strony kolana w miejscu, gdzie pasmo biodrowo-piszczelowe przesuwa się nad kłykciem bocznym kości udowej. Typowy u biegaczy i kolarzy.
Jak wykonać test Obera?
Pacjent leży na boku, badana noga na górze. Terapeuta odwodzi i prostuje udo, a następnie je puszcza. Brak opadania kolana w stronę stołu wskazuje na napięcie pasma biodrowo-piszczelowego.
Jaki nerw unerwia napinacz powięzi szerokiej?
Nerw pośladkowy górny (L4–S1).
Podsumowanie
Mięsień napinacz powięzi szerokiej zgina, odwodzi i rotuje udo do wewnątrz oraz napina pasmo biodrowo-piszczelowe. W praktyce jest ważny przy kolanie biegacza, trzaskającym biodrze i osłabieniu mięśni pośladkowych.