Anatomia
Położenie
Najgłębsza warstwa okolicy pośladkowej, pod mięśniem pośladkowym średnim. Ma kształt wachlarza i zbiega się do przedniej części krętarza większego.
Przyczep początkowy
- Zewnętrzna powierzchnia talerza kości biodrowej, między kresą pośladkową przednią i dolną
Przyczep końcowy
- Przednia powierzchnia krętarza większego kości udowej
- Torebka stawu biodrowego (część włókien)
Unerwienie
Nerw pośladkowy górny (L4–S1)
Unaczynienie
Tętnica pośladkowa górna
Funkcja
Staw biodrowy
- Koncentrycznie: odwodzenie uda; włókna przednie dodatkowo rotują wewnętrznie i wspomagają zgięcie
- Ekscentrycznie: kontrola przywodzenia uda i opadania miednicy po stronie przeciwnej
- Statycznie: stabilizacja głowy kości udowej w panewce i miednicy w podporze jednonóż
Ruch funkcjonalny
- Chód i bieg (faza podporu)
- Stanie na jednej nodze, wchodzenie po schodach
- Utrzymanie poziomu miednicy przy wykrokach
Znaczenie kliniczne
Mięsień pośladkowy mały wraz z pośladkowym średnim uczestniczy w zespole bólowym krętarza większego (GTPS) i tendinopatii pośladkowej, częstej u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i u biegaczy. Jego osłabienie daje dodatni objaw Trendelenburga i chód z opadaniem miednicy.
Typowe objawy obejmują ból bocznej strony biodra, ból przy leżeniu na boku, ból przy wchodzeniu po schodach i staniu na jednej nodze oraz ból promieniujący wzdłuż bocznej strony uda.
Ból promieniujący z mięśnia w dół kończyny bywa mylony z rwą kulszową lub korzeniopatią L5, dlatego w diagnostyce różnicowej warto ocenić tkliwość pośladka i testy obciążeniowe ścięgien. Ścięgno pośladkowe drażni długie siedzenie z nogą założoną na nogę i stanie z biodrem wypchniętym w bok. Mięsień współpracuje z napinaczem powięzi szerokiej, a przy rotacji wewnętrznej działa przeciwnie do gruszkowatego.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia pośladkowego małego?
Odwodzi udo, rotuje je do wewnątrz i stabilizuje miednicę oraz staw biodrowy podczas chodu.
Czy pośladkowy mały może dawać ból jak rwa kulszowa?
Tak. Ból z tego mięśnia może promieniować wzdłuż bocznej i tylnej strony uda i łydki, przypominając rwę kulszową.
Jaki nerw unerwia mięsień pośladkowy mały?
Nerw pośladkowy górny (L4–S1), ten sam co pośladkowy średni i napinacz powięzi szerokiej.
Podsumowanie
Mięsień pośladkowy mały odwodzi udo i stabilizuje miednicę oraz biodro. W praktyce jest ważny przy bólu krętarza większego, tendinopatii pośladkowej i chodzie Trendelenburga.