Anatomia
Położenie
Boczna ściana miednicy mniejszej. Mięsień opuszcza miednicę przez otwór kulszowy mniejszy, zawija się wokół kości kulszowej i biegnie poziomo do krętarza większego, między mięśniami bliźniaczymi. Z jego powięzi zaczyna się część dźwigacza odbytu.
Przyczep początkowy
- Wewnętrzna powierzchnia błony zasłonowej
- Brzegi otworu zasłonowego na kości łonowej i kulszowej
Przyczep końcowy
- Przyśrodkowa powierzchnia krętarza większego kości udowej (powyżej dołu krętarzowego)
Unerwienie
Nerw do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego (L5–S2)
Unaczynienie
Tętnica sromowa wewnętrzna, tętnica zasłonowa
Funkcja
Staw biodrowy
- Koncentrycznie: rotacja zewnętrzna wyprostowanego uda; przy zgiętym biodrze pomocniczo odwodzenie
- Ekscentrycznie: kontrola rotacji wewnętrznej uda w fazie podporu i przy lądowaniu
- Statycznie: dociskanie głowy kości udowej do panewki i stabilizacja biodra
Miednica
- Statycznie: stanowi boczną ścianę miednicy mniejszej i punkt zaczepienia dla dźwigacza odbytu
Ruch funkcjonalny
- Chód i bieg (kontrola rotacji uda)
- Wysiadanie z samochodu, obracanie się na nodze
- Stabilizacja biodra przy przysiadzie na jednej nodze
Znaczenie kliniczne
Mięsień zasłaniacz wewnętrzny uczestniczy w zespole głębokiego pośladka (deep gluteal syndrome), w którym nerw kulszowy może być drażniony nie tylko przez gruszkowaty, ale też przez kompleks zasłaniacza wewnętrznego i mięśni bliźniaczych. W jego powięzi biegnie kanał nerwu sromowego (kanał Alcocka), dlatego napięcie mięśnia wiąże się z neuralgią nerwu sromowego i bólem miednicy.
Typowe objawy obejmują głęboki ból pośladka nasilający się przy siedzeniu, ból promieniujący do tylnej części uda, ból okolicy krocza i guza kulszowego oraz ból przy rotacji wewnętrznej biodra z rozciągnięciem.
Mięsień jest blisko powiązany z dnem miednicy, dlatego w terapii bólu miednicy ocenia się go także od strony przezpochwowej lub przezodbytniczej (przez wyspecjalizowanych fizjoterapeutów uroginekologicznych). Współpracuje z mięśniem bliźniaczym górnym i dolnym, z którymi tworzy wspólne ścięgno. Przy dnie miednicy łączy się z mięśniem łonowo-guzicznym.
Najczęstsze pytania
Czy zasłaniacz wewnętrzny może uciskać nerw kulszowy?
Tak. W zespole głębokiego pośladka nerw kulszowy może być drażniony przez kompleks zasłaniacza wewnętrznego i mięśni bliźniaczych, a nie tylko przez mięsień gruszkowaty.
Jaki jest związek zasłaniacza wewnętrznego z dnem miednicy?
Z jego powięzi zaczyna się część dźwigacza odbytu, a w tej powięzi biegnie nerw sromowy. Dlatego napięcie mięśnia może wpływać na ból miednicy i krocza.
Jaki nerw unerwia zasłaniacz wewnętrzny?
Nerw do mięśnia zasłaniacza wewnętrznego (L5–S2), gałąź splotu krzyżowego.
Podsumowanie
Mięsień zasłaniacz wewnętrzny rotuje udo na zewnątrz i stabilizuje biodro. W praktyce ma znaczenie w zespole głębokiego pośladka, bólu miednicy i neuralgii nerwu sromowego.