Anatomia
Położenie
Dno miednicy, przyśrodkowa i przednia część mięśnia dźwigacza odbytu. Biegnie od kości łonowej do kości guzicznej, otaczając po bokach cewkę moczową, pochwę lub sterczyk i odbytnicę.
Przyczep początkowy
- Tylna powierzchnia trzonu kości łonowej
- Przednia część łuku ścięgnistego mięśnia dźwigacza odbytu (na powięzi zasłonowej)
Przyczepy końcowe
Część łonowo-kroczowa
- Środek ścięgnisty krocza
Część łonowo-odbytowa
- Ściana kanału odbytu
Część łonowo-pochwowa (kobiety) / łonowo-sterczowa (mężczyźni)
- Ściana pochwy lub powięź sterczu
Włókna tylne
- Więzadło odbytowo-guziczne i kość guziczna
Unerwienie
Nerw do mięśnia dźwigacza odbytu (S3–S4) i nerw sromowy
Unaczynienie
Tętnica sromowa wewnętrzna, tętnica pęcherzowa dolna, tętnica odbytnicza dolna
Funkcja
Dno miednicy
- Koncentrycznie: unoszenie dna miednicy i zaciskanie cewki moczowej, pochwy i odbytu
- Ekscentrycznie: kontrolowane rozluźnienie przy oddawaniu moczu, defekacji i porodzie
- Statycznie: podtrzymywanie narządów miednicy i stałe napięcie spoczynkowe
Tułów
- Statycznie: współpraca z przeponą i mięśniem poprzecznym brzucha przy kontroli ciśnienia śródbrzusznego; odruchowa aktywacja przed kaszlem i kichaniem
Ruch funkcjonalny
- Utrzymanie moczu przy kaszlu, skoku i podnoszeniu ciężaru
- Kontrola gazów i stolca
- Stabilizacja tułowia przy wysiłku
Znaczenie kliniczne
Mięsień łonowo-guziczny jest kluczowy w wysiłkowym nietrzymaniu moczu, obniżeniu narządów miednicy i dolegliwościach po porodzie, w tym po urazie (awulsji) mięśnia dźwigacza odbytu. Jego wzmacnianie to podstawa ćwiczeń mięśni dna miednicy (często nazywanych ćwiczeniami Kegla).
Typowe objawy osłabienia obejmują popuszczanie moczu przy kaszlu, kichaniu i skakaniu, uczucie ciężaru lub „wypadania” w kroczu oraz trudność z kontrolą gazów.
Problemem bywa też nadmierne napięcie dna miednicy, które daje ból miednicy, ból przy współżyciu i trudności z oddawaniem moczu lub stolca. Dlatego przed ćwiczeniami wzmacniającymi ważna jest ocena przez fizjoterapeutę uroginekologicznego. Mięsień współpracuje z mięśniem łonowo-odbytniczym.
Najczęstsze pytania
Gdzie znajduje się mięsień łonowo-guziczny?
W dnie miednicy, między kością łonową a kością guziczną. Jest częścią mięśnia dźwigacza odbytu.
Czy ćwiczenia Kegla wzmacniają mięsień łonowo-guziczny?
Tak, ćwiczenia mięśni dna miednicy aktywują przede wszystkim mięsień dźwigacz odbytu, w tym łonowo-guziczny. Najlepiej wykonywać je po ocenie i instruktażu fizjoterapeuty.
Jaki nerw unerwia mięsień łonowo-guziczny?
Nerw do mięśnia dźwigacza odbytu (S3–S4) i nerw sromowy.
Podsumowanie
Mięsień łonowo-guziczny podtrzymuje narządy miednicy i wspiera trzymanie moczu oraz stolca. W praktyce jest centralnym mięśniem w fizjoterapii uroginekologicznej, nietrzymaniu moczu i rehabilitacji po porodzie.