Anatomia
Położenie
Głęboka warstwa okolicy pośladkowej, poniżej ścięgna zasłaniacza wewnętrznego i powyżej czworobocznego uda. Przykrywa go nerw kulszowy.
Przyczep początkowy
- Górna część guza kulszowego
Przyczep końcowy
- Ścięgno mięśnia zasłaniacza wewnętrznego, a przez nie przyśrodkowa powierzchnia krętarza większego
Unerwienie
Nerw do mięśnia czworobocznego uda (L4–S1)
Unaczynienie
Tętnica okalająca udo przyśrodkowa, tętnica pośladkowa dolna
Funkcja
Staw biodrowy
- Koncentrycznie: rotacja zewnętrzna wyprostowanego uda; przy zgiętym biodrze pomocniczo odwodzenie
- Ekscentrycznie: kontrola rotacji wewnętrznej uda w podporze
- Statycznie: stabilizacja tylnej części stawu biodrowego
Ruch funkcjonalny
- Obracanie się na nodze podporowej
- Chód i bieg
- Przysiad na jednej nodze
Znaczenie kliniczne
Mięsień bliźniaczy dolny jest częścią kompleksu bliźniaczo-zasłaniaczowego razem z zasłaniaczem wewnętrznym i bliźniaczym górnym. Przy jego przeciążeniu lub napięciu może dochodzić do drażnienia nerwu kulszowego w zespole głębokiego pośladka. Zaczyna się blisko przyczepu mięśni kulszowo-goleniowych, dlatego ból okolicy guza kulszowego wymaga dokładnej diagnostyki.
Typowe objawy obejmują ból pośladka przy siedzeniu, ból w okolicy guza kulszowego, ból promieniujący do tylnej części uda oraz ból przy rozciąganiu rotatorów biodra.
Ból przy guzie kulszowym trzeba odróżnić od tendinopatii bliższego przyczepu mięśni kulszowo-goleniowych (zob. dwugłowy uda i półbłoniasty) oraz konfliktu kulszowo-udowego (zob. czworoboczny uda). Mięsień współpracuje z pozostałymi rotatorami zewnętrznymi, m.in. gruszkowatym.
Najczęstsze pytania
Czym różni się bliźniaczy dolny od górnego?
Górny zaczyna się na kolcu kulszowym, a dolny na guzie kulszowym. Oba kończą się na ścięgnie zasłaniacza wewnętrznego i rotują udo na zewnątrz. Mają też inne unerwienie.
Czy mięsień bliźniaczy dolny może boleć przy siedzeniu?
Tak. Leży blisko guza kulszowego i nerwu kulszowego, więc jego przeciążenie może dawać ból pośladka nasilający się przy siedzeniu.
Jaki nerw unerwia mięsień bliźniaczy dolny?
Nerw do mięśnia czworobocznego uda (L4–S1).
Podsumowanie
Mięsień bliźniaczy dolny wspomaga rotację zewnętrzną i stabilizację biodra. W praktyce ma znaczenie w diagnostyce bólu głębokiego pośladka i okolicy guza kulszowego.