Anatomia
Położenie
Boczna strona uda, największa część mięśnia czworogłowego. Leży pod pasmem biodrowo-piszczelowym i zajmuje większość bocznego obwodu uda.
Przyczep początkowy
- Górna część kresy międzykrętarzowej kości udowej
- Przedni i dolny brzeg krętarza większego
- Boczna warga guzowatości pośladkowej i kresy chropawej
- Przegroda międzymięśniowa boczna
Przyczep końcowy
- Boczny brzeg rzepki i ścięgno mięśnia czworogłowego
- Troczek boczny rzepki
- Przez więzadło rzepki do guzowatości kości piszczelowej
Unerwienie
Nerw udowy (L2–L4)
Unaczynienie
Gałąź zstępująca tętnicy okalającej udo bocznej
Funkcja
Staw kolanowy
- Koncentrycznie: wyprost kolana razem z pozostałymi częściami mięśnia czworogłowego
- Ekscentrycznie: kontrola zginania kolana przy schodzeniu, przysiadzie i lądowaniu
- Statycznie: utrzymanie wyprostu kolana w staniu i podporze
Ruch funkcjonalny
- Wstawanie z krzesła i przysiad
- Wchodzenie po schodach i podbiegi
- Skoki i sprinty
Znaczenie kliniczne
Mięsień obszerny boczny ciągnie rzepkę w stronę boczną. Przewaga jego napięcia razem z napiętym troczkiem bocznym i pasmem biodrowo-piszczelowym wiąże się z bocznym ustawieniem rzepki i zespołem bólu rzepkowo-udowego. Mięsień jest też częstym miejscem stłuczeń uda w sportach kontaktowych.
Typowe objawy obejmują ból przedniej i bocznej strony kolana przy kucaniu i schodzeniu, tkliwość bocznej strony uda oraz ograniczenie zgięcia kolana po stłuczeniu.
Rozległe stłuczenie uda wymaga obserwacji z uwagi na ryzyko kostniejącego zapalenia mięśni. W rehabilitacji kolana zwykle wzmacnia się cały mięsień czworogłowy i mięśnie biodra, zamiast koncentrować się na jednej głowie. Mięsień współpracuje z obszernym przyśrodkowym i prostym uda, a od zewnątrz przykrywa go pasmo biodrowo-piszczelowe napinacza powięzi szerokiej.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia obszernego bocznego?
Prostuje kolano jako największa część mięśnia czworogłowego uda i kontroluje zginanie kolana podczas obciążenia.
Czy obszerny boczny wpływa na ustawienie rzepki?
Tak. Ciągnie rzepkę bocznie; razem z napiętym troczkiem bocznym może przyczyniać się do jej bocznego ustawienia.
Jaki nerw unerwia obszerny boczny?
Nerw udowy (L2–L4).
Podsumowanie
Mięsień obszerny boczny to największa część mięśnia czworogłowego uda. W praktyce ma znaczenie przy bólu przedniej strony kolana, ustawieniu rzepki i stłuczeniach uda.