Anatomia
Położenie
Przednia strona uda, najgłębsza część mięśnia czworogłowego, pod mięśniem prostym uda i między obszernym przyśrodkowym a bocznym. Leży bezpośrednio na trzonie kości udowej.
Przyczep początkowy
- Przednia i boczna powierzchnia górnych 2/3 trzonu kości udowej
- Dolna część wargi bocznej kresy chropawej
Przyczep końcowy
- Głęboka warstwa ścięgna mięśnia czworogłowego i podstawa rzepki
- Przez więzadło rzepki do guzowatości kości piszczelowej
Unerwienie
Nerw udowy (L2–L4)
Unaczynienie
Tętnica okalająca udo boczna, tętnica głęboka uda
Funkcja
Staw kolanowy
- Koncentrycznie: wyprost kolana razem z pozostałymi częściami mięśnia czworogłowego
- Ekscentrycznie: kontrola zginania kolana przy schodzeniu, przysiadzie i lądowaniu
- Statycznie: utrzymanie wyprostu kolana w staniu
Ruch funkcjonalny
- Wstawanie z krzesła i przysiad
- Wchodzenie i schodzenie po schodach
- Skoki i kopnięcia
Znaczenie kliniczne
Mięsień obszerny pośredni leży bezpośrednio na kości udowej, dlatego przy stłuczeniu uda (np. kolanem przeciwnika) jest szczególnie narażony na krwiak. Duży krwiak może prowadzić do kostniejącego zapalenia mięśni (myositis ossificans). Po złamaniu trzonu kości udowej zrosty w obrębie mięśnia mogą ograniczać zgięcie kolana.
Typowe objawy obejmują ból i obrzęk przedniej strony uda po uderzeniu, ograniczenie zgięcia kolana, ból przy napinaniu mięśnia czworogłowego oraz po kilku tygodniach wyczuwalne stwardnienie w mięśniu przy kostnieniu.
Po stłuczeniu uda wczesne ułożenie kolana w zgięciu i stopniowe przywracanie ruchomości zmniejsza ryzyko powikłań. Nie należy wtedy agresywnie masować świeżego krwiaka. Pod mięśniem leży mały mięsień stawowy kolana, który unosi kaletkę nadrzepkową podczas prostowania. Obszerny pośredni pracuje z prostym uda, obszernym przyśrodkowym i obszernym bocznym.
Najczęstsze pytania
Gdzie leży mięsień obszerny pośredni?
Na przedniej powierzchni kości udowej, pod mięśniem prostym uda, między obszernym przyśrodkowym a bocznym.
Co to jest kostniejące zapalenie mięśni po stłuczeniu uda?
To odkładanie się tkanki kostnej w mięśniu po dużym krwiaku, najczęściej w mięśniu czworogłowym. Objawia się bolesnym stwardnieniem i ograniczeniem zgięcia kolana.
Jaki nerw unerwia mięsień obszerny pośredni?
Nerw udowy (L2–L4).
Podsumowanie
Mięsień obszerny pośredni prostuje kolano jako najgłębsza część mięśnia czworogłowego. W praktyce ma znaczenie przy stłuczeniach uda, kostniejącym zapaleniu mięśni i sztywności kolana po złamaniach.