Anatomia
Położenie
Dół biodrowy, czyli wewnętrzna powierzchnia talerza kości biodrowej. Łączy się z mięśniem lędźwiowym większym w mięsień biodrowo-lędźwiowy, który przechodzi pod więzadłem pachwinowym na udo.
Przyczep początkowy
- Górne 2/3 dołu biodrowego
- Warga wewnętrzna grzebienia biodrowego
- Przednie więzadła krzyżowo-biodrowe i podstawa kości krzyżowej
Przyczep końcowy
- Krętarz mniejszy kości udowej (wspólnie z mięśniem lędźwiowym większym) i trzon poniżej niego
Unerwienie
Nerw udowy (L2–L3)
Unaczynienie
Gałąź biodrowa tętnicy biodrowo-lędźwiowej, tętnica okalająca biodro głęboka, tętnica zasłonowa
Funkcja
Staw biodrowy
- Koncentrycznie: zgięcie uda; przy ustalonym udzie przodopochylenie miednicy
- Ekscentrycznie: kontrola wyprostu biodra w końcowej fazie podporu
- Statycznie: stabilizacja przedniej części stawu biodrowego
Ruch funkcjonalny
- Unoszenie kolana, wchodzenie po schodach
- Przenoszenie nogi w fazie wymachu chodu i biegu
- Siadanie z leżenia przy ustalonych nogach
Znaczenie kliniczne
Mięsień biodrowy, razem z lędźwiowym większym, odpowiada za przykurcz zginaczy biodra, częsty przy siedzącym trybie życia. Sprzyja on przodopochyleniu miednicy i nasileniu lordozy lędźwiowej. Mięsień uczestniczy też w zespole wewnętrznego trzaskającego biodra i zapaleniu kaletki biodrowo-łonowej.
Typowe objawy obejmują ból w pachwinie i przedniej części biodra, ograniczenie wyprostu biodra (np. w teście Thomasa), przeskakiwanie w pachwinie przy ruchu i ból przy unoszeniu nogi.
U osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub z zaburzeniami krzepnięcia może dojść do krwiaka mięśnia biodrowego, który uciska nerw udowy i daje osłabienie prostowania kolana oraz zaburzenia czucia na udzie. To stan wymagający pilnej oceny lekarskiej. Długość zginaczy biodra wpływa na pracę prostego uda i pośladkowego wielkiego.
Najczęstsze pytania
Czym jest mięsień biodrowo-lędźwiowy?
To wspólna nazwa mięśnia biodrowego i lędźwiowego większego, które łączą się i kończą razem na krętarzu mniejszym kości udowej. Razem są najsilniejszym zginaczem biodra.
Jaki nerw unerwia mięsień biodrowy?
Nerw udowy (L2–L3).
Jak sprawdzić, czy mięsień biodrowy jest skrócony?
Najczęściej testem Thomasa: w leżeniu tyłem przyciąga się jedno kolano do klatki piersiowej i obserwuje, czy druga noga unosi się od podłoża.
Podsumowanie
Mięsień biodrowy to część najsilniejszego zginacza biodra. W praktyce fizjoterapeuty jest ważny przy przykurczach zginaczy biodra, bólu pachwiny i zaburzeniach ustawienia miednicy.