Anatomia
Położenie
Górna część grzbietu, głęboko pod mięśniami równoległobocznymi i łopatką, na mięśniach prostownika grzbietu. Biegnie skośnie w dół i bocznie do żeber.
Przyczep początkowy
- Więzadło karkowe (dolna część)
- Wyrostki kolczyste kręgów C7–Th3
Przyczep końcowy
- Górne brzegi żeber II–V, bocznie od ich kątów
Unerwienie
Nerwy międzyżebrowe (Th2–Th5)
Unaczynienie
Tętnice międzyżebrowe tylne
Funkcja
Klatka piersiowa
- Koncentrycznie: unoszenie żeber II–V; uważany za pomocniczy mięsień wdechowy (jego rola jest dyskutowana)
- Statycznie: stabilizacja górnych żeber i powięzi grzbietu
Ruch funkcjonalny
- Głęboki wdech przy wysiłku
- Długotrwałe utrzymywanie rąk przed sobą (np. przy klawiaturze)
- Praca z rękami uniesionymi nad głową
Znaczenie kliniczne
Mięsień zębaty tylny górny leży pod łopatką, dlatego jego tkliwość i punkty spustowe opisuje się jako źródło głębokiego bólu pod łopatką i między łopatkami. Ból może promieniować na tył ramienia, a nawet do łokcia i palca małego.
Typowe objawy obejmują głęboki ból pod górną częścią łopatki, ból nasilający się przy głębokim wdechu, ból przy długiej pracy z rękami przed sobą oraz trudność w wskazaniu dokładnego miejsca bólu.
Mięsień jest dostępny palpacyjnie tylko przy odsunięciu łopatki od kręgosłupa (ręka przełożona na przeciwny bark). Ból między łopatkami wymaga różnicowania z bólem z równoległobocznych, dźwigacza łopatki, stawów żebrowo-kręgowych i korzeniopatii szyjnej C7–C8. Należy też pamiętać o przyczynach trzewnych bólu pleców. Mięsień przykrywają równoległoboczny mniejszy i czworoboczny, a pod nim leży płatowaty szyi.
Najczęstsze pytania
Czy zębaty tylny górny powoduje ból pod łopatką?
Może. Leży pod łopatką i jego przeciążenie opisuje się jako przyczynę głębokiego bólu w tej okolicy, nasilającego się przy wdechu.
Jak dotrzeć do mięśnia zębatego tylnego górnego?
Pacjent kładzie rękę na przeciwnym barku, co odsuwa łopatkę od kręgosłupa i odsłania część mięśnia do palpacji.
Jaki nerw unerwia mięsień zębaty tylny górny?
Nerwy międzyżebrowe (Th2–Th5).
Podsumowanie
Mięsień zębaty tylny górny wspomaga unoszenie żeber i stabilizuje górną część klatki piersiowej. W praktyce ma znaczenie w diagnostyce bólu pod łopatką i między łopatkami.