Anatomia
Położenie
Boczna ściana klatki piersiowej. Leży między żebrami a łopatką i tworzy przyśrodkową ścianę dołu pachowego. Jego charakterystyczne „zęby” przyczepiają się do żeber i widać je u szczupłych, umięśnionych osób.
Przyczep początkowy
- Zewnętrzne powierzchnie żeber I–VIII (IX)
Przyczep końcowy
- Brzeg przyśrodkowy łopatki (powierzchnia żebrowa), od kąta górnego do kąta dolnego
Unerwienie
Nerw piersiowy długi (C5–C7)
Unaczynienie
Tętnica piersiowa boczna, tętnica piersiowo-grzbietowa, tętnica grzbietowa łopatki
Funkcja
Łopatka
- Koncentrycznie: wysuwanie łopatki do przodu (protrakcja) oraz rotacja górna, wspólnie z mięśniem czworobocznym
- Ekscentrycznie: kontrola cofania łopatki i jej rotacji dolnej
- Statycznie: dociskanie łopatki do klatki piersiowej, zwłaszcza w podporze i przy pchaniu
Klatka piersiowa
- Przy ustalonej łopatce: pomocniczy mięsień wdechowy
Ruch funkcjonalny
- Unoszenie ręki powyżej 90°, sięganie wysoko
- Pchanie, wyprost ramion w podporze, pompki
- Ciosy i rzuty, w których ręka wysuwa się do przodu
Znaczenie kliniczne
Osłabienie lub porażenie mięśnia zębatego przedniego daje łopatkę skrzydlatą (Scapular Winging): brzeg przyśrodkowy i kąt dolny odstają od klatki piersiowej. Najczęstszą przyczyną jest uszkodzenie nerwu piersiowego długiego, np. po zabiegach w okolicy pachy, urazie, długotrwałym noszeniu ciężkiego plecaka lub w przebiegu zapalenia splotu ramiennego.
Typowe objawy obejmują odstawanie łopatki przy pompce o ścianę, trudność z unoszeniem ręki nad głowę, szybkie męczenie się przy pracy z rękami w górze i ból barku.
Słaba kontrola mięśnia zaburza rytm łopatkowo-ramienny i rotację górną łopatki. Sprzyja to dyskinezie łopatki, konfliktowi podbarkowemu i przeciążeniom stożka rotatorów. Dlatego mięsień zębaty przedni jest stałym elementem terapii bólu barku, a nie tylko porażeń nerwu.
Podsumowanie
Mięsień zębaty przedni utrzymuje łopatkę przy klatce piersiowej i obraca ją ku górze, gdy unosisz rękę. Jego osłabienie widać gołym okiem jako łopatkę skrzydlatą, a w mniej oczywistej postaci jako dyskinezę łopatki i przeciążenia barku.