Anatomia
Położenie
Głęboka warstwa dłoni, w przestrzeni między kciukiem a palcem wskazującym. Ma dwie głowy: skośną i poprzeczną. Jego rozcięgno przykrywa więzadło poboczne łokciowe stawu śródręczno-paliczkowego kciuka.
Przyczepy początkowe
Głowa skośna
- Kość główkowata
- Podstawy II i III kości śródręcza
Głowa poprzeczna
- Dłoniowa powierzchnia trzonu III kości śródręcza
Przyczep końcowy
- Łokciowa strona podstawy paliczka bliższego kciuka (przez trzeszczkę łokciową)
Unerwienie
Gałąź głęboka nerwu łokciowego (C8–Th1)
Unaczynienie
Łuk dłoniowy głęboki
Funkcja
Kciuk
- Koncentrycznie: przywodzenie kciuka do palca wskazującego
- Ekscentrycznie: kontrola odwodzenia kciuka
- Statycznie: docisk kciuka w chwycie kluczowym i szczypcowym
Ruch funkcjonalny
- Chwyt kluczowy: przekręcanie klucza, trzymanie karty
- Trzymanie kartki papieru między kciukiem a palcem wskazującym
- Mocny chwyt kijka, rakiety, kierownicy
Znaczenie kliniczne
Przywodziciel kciuka jest unerwiony przez nerw łokciowy. Przy jego uszkodzeniu pacjent nie może mocno docisnąć kciuka do palca wskazującego i kompensuje to zgięciem końca kciuka przez zginacz długi kciuka (nerw pośrodkowy). To objaw Fromenta. Rozcięgno mięśnia ma też znaczenie w urazie kciuka narciarza.
Typowe objawy obejmują osłabienie chwytu kluczowego, zgięcie końca kciuka przy próbie trzymania kartki, zanik pierwszej przestrzeni międzykostnej oraz przy kciuku narciarza ból i niestabilność po łokciowej stronie stawu śródręczno-paliczkowego kciuka.
W kciuku narciarza, czyli uszkodzeniu więzadła pobocznego łokciowego, zerwany koniec więzadła może przemieścić się nad rozcięgno przywodziciela. Taka zmiana Stenera zwykle wymaga leczenia operacyjnego. Ucisk nerwu łokciowego, który osłabia przywodziciel, może występować na łokciu (zob. zginacz łokciowy nadgarstka) lub w kanale Guyona. Antagonistami są odwodziciel krótki kciuka i odwodziciel długi kciuka.
Najczęstsze pytania
Co to jest objaw Fromenta?
Pacjent trzyma kartkę papieru między kciukiem a palcem wskazującym. Przy osłabieniu przywodziciela kciuka zgina koniec kciuka, by utrzymać kartkę. Wskazuje to na uszkodzenie nerwu łokciowego.
Co to jest kciuk narciarza?
To uszkodzenie więzadła pobocznego łokciowego stawu śródręczno-paliczkowego kciuka, np. przy upadku z kijkiem narciarskim w dłoni.
Jaki nerw unerwia przywodziciel kciuka?
Gałąź głęboka nerwu łokciowego (C8–Th1).
Podsumowanie
Mięsień przywodziciel kciuka przywodzi kciuk i daje siłę chwytowi kluczowemu. W praktyce ma znaczenie w diagnostyce uszkodzeń nerwu łokciowego (objaw Fromenta) i urazach kciuka narciarza.