Anatomia
Położenie
Kłąb kciuka, przyśrodkowo od odwodziciela krótkiego kciuka. Głowa powierzchowna leży w kłębie, a głowa głęboka głębiej, przy kościach nadgarstka.
Przyczepy początkowe
Głowa powierzchowna
- Troczek zginaczy
- Guzek kości czworobocznej większej
Głowa głęboka
- Kość czworoboczna mniejsza i kość główkowata
Przyczep końcowy
- Promieniowa strona podstawy paliczka bliższego kciuka (przez trzeszczkę promieniową)
Unerwienie
Głowa powierzchowna: gałąź ruchowa nerwu pośrodkowego; głowa głęboka: gałąź głęboka nerwu łokciowego (C8–Th1)
Unaczynienie
Gałąź dłoniowa powierzchowna tętnicy promieniowej, łuk dłoniowy głęboki
Funkcja
Kciuk
- Koncentrycznie: zgięcie kciuka w stawie śródręczno-paliczkowym; współudział w przeciwstawianiu
- Ekscentrycznie: kontrola wyprostu kciuka
- Statycznie: stabilizacja stawu śródręczno-paliczkowego kciuka przy chwycie szczypcowym
Ruch funkcjonalny
- Chwyt szczypcowy i opuszkowy
- Trzymanie telefonu i pisanie kciukiem
- Zapinanie guzików
Znaczenie kliniczne
Zginacz krótki kciuka ma podwójne unerwienie: głowę powierzchowną unerwia nerw pośrodkowy, a głęboką nerw łokciowy. Dzięki temu przy zespole cieśni nadgarstka albo uszkodzeniu nerwu łokciowego zgięcie kciuka w stawie śródręczno-paliczkowym często jest częściowo zachowane.
W zaawansowanym zespole cieśni nadgarstka mięsień uczestniczy w zaniku kłębu kciuka, a przy przewlekłym przeciążeniu kciuka (telefon, praca manualna) może być źródłem bólu kłębu.
Ból u podstawy kciuka wymaga różnicowania z chorobą zwyrodnieniową stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka, zespołem de Quervaina i kciukiem trzaskającym. Mięsień współtworzy kłąb kciuka z odwodzicielem krótkim kciuka i przeciwstawiaczem kciuka. Przy zginaniu współpracuje z zginaczem długim kciuka.
Najczęstsze pytania
Czym różni się zginacz krótki od zginacza długiego kciuka?
Zginacz krótki leży w kłębie kciuka i zgina głównie staw śródręczno-paliczkowy. Zginacz długi zaczyna się na przedramieniu i jako jedyny zgina koniec kciuka.
Dlaczego zginacz krótki kciuka ma dwa nerwy?
Jego dwie głowy rozwijają się w różnych grupach mięśni ręki. Powierzchowną unerwia nerw pośrodkowy, a głęboką nerw łokciowy.
Jaki nerw unerwia zginacz krótki kciuka?
Nerw pośrodkowy (głowa powierzchowna) i nerw łokciowy (głowa głęboka), segmenty C8–Th1.
Podsumowanie
Mięsień zginacz krótki kciuka zgina kciuk i stabilizuje go przy chwycie. W praktyce ma znaczenie w ocenie neuropatii nerwu pośrodkowego i łokciowego oraz bólu kłębu kciuka.