Anatomia
Położenie
Kłąb palca małego, warstwa powierzchowna, wzdłuż łokciowego brzegu dłoni. Jest najbardziej przyśrodkowym mięśniem tego kłębu.
Przyczep początkowy
- Kość grochowata
- Ścięgno zginacza łokciowego nadgarstka i więzadło grochowato-haczykowe
Przyczep końcowy
- Łokciowa strona podstawy paliczka bliższego palca małego
- Rozcięgno grzbietowe palca małego
Unerwienie
Gałąź głęboka nerwu łokciowego (C8–Th1)
Unaczynienie
Gałąź dłoniowa głęboka tętnicy łokciowej
Funkcja
Palec mały
- Koncentrycznie: odwodzenie palca małego; pomocniczo zgięcie w stawie śródręczno-paliczkowym
- Ekscentrycznie: kontrola przywodzenia palca małego
- Statycznie: stabilizacja palca małego przy chwycie dużych przedmiotów
Ruch funkcjonalny
- Rozczapierzanie palców
- Chwytanie dużych przedmiotów (piłka, słoik)
- Gra na pianinie (rozpiętość dłoni)
Znaczenie kliniczne
Odwodziciel palca małego jest unerwiony przez gałąź głęboką nerwu łokciowego. Przy ucisku nerwu w kanale Guyona (np. u kolarzy opierających się na kierownicy) lub na łokciu mięsień słabnie, a kłąb palca małego zanika.
Typowe objawy obejmują osłabienie odwodzenia palca małego, spłaszczenie łokciowego brzegu dłoni, niezgrabność ręki oraz w zależności od miejsca ucisku drętwienie palca małego i połowy serdecznego.
W ucisku nerwu łokciowego czasem widoczny jest objaw Wartenberga: palec mały pozostaje odwiedziony i nie da się go przywieść do palca serdecznego. Uraz kości haczykowatej lub grochowatej, np. przy upadku albo uderzeniach kijem golfowym, może podrażniać nerw w tej okolicy. Mięsień zaczyna się częściowo na ścięgnie zginacza łokciowego nadgarstka, a jego ocena uzupełnia badanie przywodziciela kciuka przy podejrzeniu neuropatii łokciowej.
Najczęstsze pytania
Co to jest zespół kanału Guyona?
To ucisk nerwu łokciowego w kanale między kością grochowatą a haczykiem kości haczykowatej. Daje osłabienie mięśni ręki i czasem drętwienie palca małego i serdecznego.
Jak zbadać odwodziciel palca małego?
Pacjent odwodzi palec mały od palca serdecznego, a terapeuta stawia opór po łokciowej stronie paliczka bliższego. Można też ocenić napięcie mięśnia palpacyjnie.
Jaki nerw unerwia odwodziciel palca małego ręki?
Gałąź głęboka nerwu łokciowego (C8–Th1).
Podsumowanie
Mięsień odwodziciel palca małego ręki odwodzi palec mały i tworzy kłąb palca małego. W praktyce jest ważny w diagnostyce ucisku nerwu łokciowego, zwłaszcza w kanale Guyona.