Anatomia
Położenie
Głęboka warstwa tylnej strony przedramienia, poniżej odwodziciela długiego kciuka. Ścięgno biegnie w pierwszym przedziale troczka prostowników i tworzy przednią (promieniową) granicę tabakierki anatomicznej.
Przyczep początkowy
- Tylna powierzchnia kości promieniowej (dalsza część)
- Błona międzykostna przedramienia
Przyczep końcowy
- Podstawa paliczka bliższego kciuka (strona grzbietowa)
Unerwienie
Nerw międzykostny tylny, gałąź głęboka nerwu promieniowego (C7–C8)
Unaczynienie
Tętnica międzykostna tylna
Funkcja
Kciuk
- Koncentrycznie: wyprost kciuka w stawie śródręczno-paliczkowym i nadgarstkowo-śródręcznym
- Ekscentrycznie: kontrola zgięcia kciuka przy chwytaniu
- Statycznie: stabilizacja stawu śródręczno-paliczkowego kciuka
Staw promieniowo-nadgarstkowy
- Koncentrycznie: pomocniczo odwodzenie promieniowe nadgarstka
Ruch funkcjonalny
- Otwieranie dłoni przed chwytem
- Podnoszenie dziecka pod pachami
- Pisanie kciukiem na telefonie
Znaczenie kliniczne
Ścięgno prostownika krótkiego kciuka przebiega razem z odwodzicielem długim kciuka w pierwszym przedziale troczka prostowników. Ich zapalenie i zwężenie pochewki to zespół de Quervaina, częsty u młodych rodziców i osób intensywnie używających kciuka. W tym przedziale często występuje osobna przegroda dla prostownika krótkiego, co może utrudniać leczenie iniekcjami.
Typowe objawy obejmują ból nad wyrostkiem rylcowatym kości promieniowej, ból przy chwytaniu i podnoszeniu, obrzęk po stronie kciuka oraz dodatni test Finkelsteina.
Ścięgno ogranicza tabakierkę anatomiczną, w której dnie leży kość łódeczkowata. Tkliwość w tabakierce po upadku na rękę wymaga wykluczenia złamania kości łódeczkowatej. Przeciwną, tylną granicę tabakierki tworzy prostownik długi kciuka. Wyżej na przedramieniu ścięgna mięśni kciuka krzyżują się z prostownikiem promieniowym długim nadgarstka.
Najczęstsze pytania
Jaka jest rola prostownika krótkiego kciuka w zespole de Quervaina?
Jego ścięgno, razem z odwodzicielem długim kciuka, przechodzi przez pierwszy przedział troczka prostowników. Zapalenie i zwężenie tej pochewki daje ból po stronie kciuka przy nadgarstku.
Gdzie jest tabakierka anatomiczna?
To zagłębienie po stronie kciuka na grzbiecie nadgarstka, widoczne przy odwiedzeniu i wyproście kciuka. Ograniczają je ścięgna prostownika krótkiego i odwodziciela długiego kciuka z przodu oraz prostownika długiego kciuka z tyłu.
Jaki nerw unerwia prostownik krótki kciuka?
Nerw międzykostny tylny, gałąź głęboka nerwu promieniowego (C7–C8).
Podsumowanie
Mięsień prostownik krótki kciuka prostuje kciuk w stawie śródręczno-paliczkowym. W praktyce jest kluczowy w zespole de Quervaina i jako granica tabakierki anatomicznej.