Anatomia
Położenie
Warstwa powierzchowna okolicy barku. Przykrywa od przodu, z boku i od tyłu staw ramienny, mięśnie stożka rotatorów i kaletkę podbarkową. Od mięśnia piersiowego większego oddziela go bruzda naramienno-piersiowa, w której biegnie żyła odpromieniowa.
Przyczepy początkowe
Część obojczykowa
- Boczna 1/3 obojczyka (brzeg przedni)
Część barkowa
- Wyrostek barkowy łopatki (brzeg boczny)
Część grzebieniowa
- Grzebień łopatki (brzeg dolny)
Przyczep końcowy
- Guzowatość naramienna kości ramiennej
Unerwienie
Nerw pachowy (C5–C6)
Unaczynienie
Tętnica okalająca ramię tylna, gałąź naramienna tętnicy piersiowo-barkowej
Funkcja
Staw ramienny – część barkowa
- Koncentrycznie: odwiedzenie ramienia, wspólnie z mięśniem nadgrzebieniowym od początku ruchu
- Ekscentrycznie: kontrola opuszczania ramienia z odwiedzenia
Staw ramienny – część obojczykowa
- Koncentrycznie: zgięcie, rotacja wewnętrzna i przywiedzenie horyzontalne ramienia
Staw ramienny – część grzebieniowa
- Koncentrycznie: wyprost, rotacja zewnętrzna i odwiedzenie horyzontalne ramienia
Stabilizacja
- Statycznie: przeciwdziała zsuwaniu się głowy kości ramiennej w dół przy noszeniu ciężaru w opuszczonej ręce
Ruch funkcjonalny
- Unoszenie ręki do półki, mycie i czesanie włosów
- Ubieranie się, sięganie za siebie, wkładanie rąk do rękawów
- Noszenie toreb i podnoszenie przedmiotów przed sobą
Znaczenie kliniczne
Najważniejszym problemem klinicznym jest uszkodzenie nerwu pachowego, np. przy zwichnięciu stawu ramiennego lub złamaniu szyjki chirurgicznej kości ramiennej. Objawia się ono osłabieniem odwodzenia, zanikiem mięśnia ze spłaszczeniem obrysu barku i zaburzeniami czucia na bocznej powierzchni ramienia.
Typowe objawy przeciążenia obejmują ból bocznej części ramienia w okolicy przyczepu, ból przy unoszeniu ręki i tkliwość punktów spustowych w części przedniej i środkowej.
Mięsień naramienny tworzy parę sił ze stożkiem rotatorów. Gdy stożek jest osłabiony lub uszkodzony, przewaga naramiennego przesuwa głowę kości ramiennej ku górze. Zmniejsza to przestrzeń podbarkową i sprzyja konfliktowi podbarkowemu. Ból w okolicy przyczepu naramiennego często jest bólem rzutowanym ze stożka rotatorów lub kaletki podbarkowej, a nie objawem uszkodzenia samego mięśnia. Okolica przyczepu jest też typowym miejscem iniekcji domięśniowych.
Podsumowanie
Mięsień naramienny jest głównym motorem ruchów ramienia, a każda z jego trzech części działa w innym kierunku. Do prawidłowej pracy barku potrzebuje współpracy ze stożkiem rotatorów, który centruje głowę kości ramiennej. Jego dysfunkcje to najczęściej skutek urazu nerwu pachowego lub zaburzonej równowagi mięśni barku.