Anatomia
Położenie
Dół podłopatkowy, na przedniej (żebrowej) powierzchni łopatki, między łopatką a ścianą klatki piersiowej. Jest największym i najsilniejszym mięśniem stożka rotatorów. Jego ścięgno przechodzi przed stawem ramiennym i wzmacnia przednią część torebki stawowej.
Przyczep początkowy
- Dół podłopatkowy łopatki (przyśrodkowe 2/3)
Przyczep końcowy
- Guzek mniejszy kości ramiennej
- Przednia część torebki stawu ramiennego
Unerwienie
Nerw podłopatkowy górny i dolny (C5–C6)
Unaczynienie
Tętnica podłopatkowa, tętnica nadłopatkowa, tętnica poprzeczna szyi
Funkcja
Staw ramienny
- Koncentrycznie: rotacja wewnętrzna i przywodzenie ramienia
- Ekscentrycznie: hamowanie rotacji zewnętrznej, np. w fazie zamachu przed rzutem
- Statycznie: stabilizacja przednia głowy kości ramiennej i dociskanie jej do panewki
Ruch funkcjonalny
- Sięganie za plecy, zapinanie biustonosza, wkładanie koszuli w spodnie
- Przyciąganie przedmiotów do tułowia
- Kontrola barku w sportach rzutowych i pływaniu
Znaczenie kliniczne
Mięsień podłopatkowy jest kluczowym dynamicznym stabilizatorem przed przednim zwichnięciem barku. Uszkodzenia jego ścięgna to częściowe lub pełne przedarcia, często razem z niestabilnością lub zwichnięciem ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia z bruzdy międzyguzkowej.
Typowe objawy obejmują ból przedniej części barku, osłabienie rotacji wewnętrznej, zwiększony bierny zakres rotacji zewnętrznej przy przedarciu oraz dodatnie testy lift-off (test Gerbera), belly-press i bear-hug.
Przykurcz mięśnia i przedniej torebki ogranicza rotację zewnętrzną, co jest typowe dla zamrożonego barku i stanów po unieruchomieniu. Osłabienie podłopatkowego zaburza równowagę rotatorów i sprzyja przedniej niestabilności oraz przeciążeniom pozostałych mięśni stożka.
Podsumowanie
Mięsień podłopatkowy to najsilniejszy rotator wewnętrzny i główny przedni stabilizator stawu ramiennego. Często pomijany w badaniu, bo leży głęboko pod łopatką. Jego uszkodzenia i przykurcze mają jednak duże znaczenie przy niestabilności, zamrożonym barku i bólu przedniej części barku.