Anatomia
Położenie
Tylna powierzchnia łopatki, wzdłuż jej bocznego brzegu, bezpośrednio pod mięśniem podgrzebieniowym. Należy do stożka rotatorów. Ogranicza od góry przestrzeń czworoboczną, przez którą przechodzi nerw pachowy.
Przyczep początkowy
- Górne 2/3 bocznego brzegu łopatki (powierzchnia grzbietowa)
Przyczep końcowy
- Guzek większy kości ramiennej (powierzchnia dolna)
- Tylna część torebki stawu ramiennego
Unerwienie
Nerw pachowy (C5–C6)
Unaczynienie
Tętnica okalająca łopatkę, tętnica okalająca ramię tylna
Funkcja
Staw ramienny
- Koncentrycznie: rotacja zewnętrzna ramienia, słabe przywodzenie
- Ekscentrycznie: hamowanie rotacji wewnętrznej, np. w końcowej fazie rzutu
- Statycznie: stabilizacja tylna i dociskanie głowy kości ramiennej do panewki
Ruch funkcjonalny
- Sięganie do tyłu głowy, czesanie włosów
- Kontrola barku w sportach rzutowych
- Odwodzenie przedramienia od tułowia z łokciem przy boku
Znaczenie kliniczne
Mięsień obły mniejszy działa razem z podgrzebieniowym jako rotator zewnętrzny i uczestniczy w tendinopatii i przedarciach tylnej części stożka rotatorów. Ze względu na unerwienie przez nerw pachowy jest osłabiony w zespole przestrzeni czworobocznej (Quadrilateral Space Syndrome) i po urazach nerwu pachowego.
Typowe objawy obejmują ból tylnej części barku, osłabienie rotacji zewnętrznej, a przy ucisku nerwu pachowego także zaburzenia czucia na bocznej powierzchni ramienia i osłabienie mięśnia naramiennego.
Zespół przestrzeni czworobocznej dotyczy głównie sportowców uprawiających rzuty i sporty nad głową. U części osób z dużymi przedarciami stożka obły mniejszy przejmuje rotację zewnętrzną i przerasta, co pomaga zachować funkcję. Mięsień ocenia się razem z obłym większym i podłopatkowym.
Najczęstsze pytania
Czy mięsień obły mniejszy należy do stożka rotatorów?
Tak. Stożek rotatorów tworzą mięśnie nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy i podłopatkowy.
Jaki nerw unerwia mięsień obły mniejszy?
Nerw pachowy (C5–C6), ten sam, który unerwia mięsień naramienny.
Czym różni się mięsień obły mniejszy od większego?
Obły mniejszy należy do stożka rotatorów i rotuje ramię na zewnątrz. Obły większy nie należy do stożka i rotuje ramię do wewnątrz, przywodzi je i prostuje.
Podsumowanie
Mięsień obły mniejszy rotuje ramię na zewnątrz i stabilizuje bark od tyłu. W praktyce ma znaczenie przy dolegliwościach tylnej części stożka rotatorów i ucisku nerwu pachowego.