Anatomia
Położenie
Górna część oczodołu, nad mięśniem prostym górnym. Przechodzi do przodu w szerokie rozcięgno w powiece górnej; w jego dolnej części leżą włókna gładkie (mięsień tarczkowy górny).
Przyczep początkowy
- Skrzydło mniejsze kości klinowej, nad kanałem wzrokowym
Przyczep końcowy
- Skóra powieki górnej i przednia powierzchnia tarczki górnej
Unerwienie
Nerw okoruchowy (III), gałąź górna; część gładka (mięsień tarczkowy górny) unerwiona współczulnie
Unaczynienie
Tętnica oczna
Funkcja
Powieka górna
- Koncentrycznie: unoszenie powieki górnej
- Statycznie: utrzymanie otwartej szpary powiekowej przez cały dzień
Ruch funkcjonalny
- Otwieranie oczu, patrzenie w górę (powieka podąża za okiem)
Znaczenie kliniczne
Osłabienie mięśnia dźwigacza powieki górnej daje opadanie powieki (ptozę). Przyczyny to m.in. porażenie nerwu okoruchowego (ptoza pełna), zespół Hornera (niewielka ptoza z zwężoną źrenicą, uszkodzenie współczulnej części mięśnia), miastenia (ptoza nasilająca się w ciągu dnia i przy wysiłku) oraz rozciągnięcie rozcięgna z wiekiem.
Typowe objawy obejmują opadnięcie powieki, unoszenie brwi i odchylanie głowy do tyłu, aby lepiej widzieć oraz w miastenii męczliwość powiek i podwójne widzenie.
Kompensacyjne odchylanie głowy przy ptozie może przeciążać szyję. Nagła ptoza wymaga pilnej oceny lekarskiej. Antagonistą jest okrężny oka, a pod mięśniem leży prosty górny oka, unerwiony przez tę samą gałąź nerwu III.
Najczęstsze pytania
Co to jest ptoza?
To opadanie powieki górnej, wynikające z osłabienia mięśnia dźwigacza powieki lub jego unerwienia.
Czym różni się ptoza w miastenii od innych?
W miastenii opadanie powieki nasila się w ciągu dnia i przy długim patrzeniu w górę, a poprawia po odpoczynku.
Jaki nerw unerwia mięsień dźwigacz powieki górnej?
Gałąź górna nerwu okoruchowego (III), a część gładką włókna współczulne.
Podsumowanie
Mięsień dźwigacz powieki górnej unosi powiekę. W praktyce ma znaczenie w rozpoznawaniu przyczyn opadania powieki i jego wpływu na postawę głowy.