Anatomia
Położenie
Oczodół, nad gałką oczną, pod mięśniem dźwigaczem powieki górnej. Biegnie od szczytu oczodołu skośnie do przodu i bocznie.
Przyczep początkowy
- Pierścień ścięgnisty wspólny (szczyt oczodołu)
Przyczep końcowy
- Twardówka, górna część gałki ocznej, za rąbkiem rogówki
Unerwienie
Nerw okoruchowy (III), gałąź górna
Unaczynienie
Tętnica oczna (gałęzie mięśniowe)
Funkcja
Gałka oczna
- Koncentrycznie: unoszenie gałki ocznej (najsilniej przy spojrzeniu w bok), pomocniczo rotacja do wewnątrz i przywodzenie
- Statycznie: utrzymanie oka w spojrzeniu ku górze
Ruch funkcjonalny
- Patrzenie w górę
- Śledzenie wzrokiem obiektów nad poziomem oczu
Znaczenie kliniczne
Mięsień prosty górny unerwia nerw okoruchowy. Jego porażenie (np. przy tętniaku, cukrzycy, urazie głowy) ogranicza patrzenie w górę i daje podwójne widzenie w pionie. W pełnym porażeniu nerwu III oko jest skierowane w dół i na zewnątrz, z opadnięciem powieki.
Typowe objawy obejmują podwójne widzenie przy patrzeniu w górę, ograniczone unoszenie oka oraz w porażeniu nerwu III opadnięcie powieki i poszerzoną źrenicę.
Ruchy oczu ocenia się, prosząc pacjenta o śledzenie palca w kształcie litery H. Nagłe porażenie nerwu III z poszerzoną źrenicą wymaga pilnej diagnostyki (tętniak). W rehabilitacji przedsionkowej mięśnie oka wykonują ćwiczenia stabilizacji spojrzenia. Mięsień współpracuje z prostym dolnym oka i skośnym dolnym oka; nad nim leży dźwigacz powieki górnej.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia prostego górnego oka?
Unosi gałkę oczną, najsilniej gdy oko patrzy w bok. Pomocniczo obraca je do wewnątrz i przywodzi.
Jak zbadać ruchy gałek ocznych?
Pacjent śledzi wzrokiem palec przesuwany w kształcie litery H, bez ruszania głową. Ocenia się zakres ruchu i podwójne widzenie.
Jaki nerw unerwia mięsień prosty górny oka?
Gałąź górna nerwu okoruchowego (III).
Podsumowanie
Mięsień prosty górny oka unosi gałkę oczną. W praktyce ma znaczenie w badaniu ruchów oczu i rozpoznawaniu porażenia nerwu okoruchowego.