Anatomia
Położenie
Oczodół, pod gałką oczną, na dnie oczodołu. Biegnie od szczytu oczodołu do przodu i bocznie.
Przyczep początkowy
- Pierścień ścięgnisty wspólny (szczyt oczodołu)
Przyczep końcowy
- Twardówka, dolna część gałki ocznej, za rąbkiem rogówki
Unerwienie
Nerw okoruchowy (III), gałąź dolna
Unaczynienie
Tętnica oczna, tętnica podoczodołowa
Funkcja
Gałka oczna
- Koncentrycznie: obniżanie gałki ocznej (najsilniej przy spojrzeniu w bok), pomocniczo rotacja na zewnątrz i przywodzenie
- Statycznie: utrzymanie spojrzenia w dół
Ruch funkcjonalny
- Patrzenie w dół: czytanie, schodzenie po schodach
Znaczenie kliniczne
Przy złamaniu dna oczodołu (np. uderzenie piłką lub pięścią) mięsień prosty dolny może zostać uwięźnięty w szczelinie złamania. Daje to ograniczenie patrzenia w górę i podwójne widzenie. Mięsień jest też najczęściej zajęty w orbitopatii tarczycowej (choroba Gravesa), gdzie pogrubienie i włóknienie ograniczają ruch oka.
Typowe objawy obejmują podwójne widzenie w pionie, ból przy ruchach oka po urazie oraz ograniczenie unoszenia oka.
Uraz oczodołu z podwójnym widzeniem wymaga pilnej oceny okulistycznej. W ocenie ruchów oczu sprawdza się patrzenie w górę i w dół w różnych kierunkach. Mięsień współpracuje ze skośnym górnym oka, a jego antagonistą jest prosty górny oka.
Najczęstsze pytania
Co to jest uwięźnięcie mięśnia przy złamaniu dna oczodołu?
To zakleszczenie mięśnia prostego dolnego w szczelinie złamanej kości, które ogranicza ruch oka ku górze i daje podwójne widzenie.
Dlaczego w chorobie Gravesa oko porusza się gorzej?
Bo mięśnie gałki ocznej, najczęściej prosty dolny, ulegają pogrubieniu i włóknieniu, co ogranicza ich rozciąganie.
Jaki nerw unerwia mięsień prosty dolny oka?
Gałąź dolna nerwu okoruchowego (III).
Podsumowanie
Mięsień prosty dolny oka obniża gałkę oczną. W praktyce ma znaczenie przy urazach oczodołu, orbitopatii tarczycowej i podwójnym widzeniu.