Anatomia
Położenie
Górna część ściany gardła, na wysokości nosogardła i części ustnej gardła. Najcieńszy z trzech zwieraczy, przykryty od dołu przez zwieracz środkowy.
Przyczep początkowy
- Haczyk skrzydłowy
- Szew skrzydłowo-żuchwowy
- Tylny koniec kresy żuchwowo-gnykowej żuchwy
- Boczny brzeg języka
Przyczep końcowy
- Szew gardła
- Guzek gardłowy kości potylicznej
Unerwienie
Nerw błędny (X), przez splot gardłowy
Unaczynienie
Tętnica gardłowa wstępująca, tętnica podniebienna wstępująca
Funkcja
Gardło
- Koncentrycznie: zwężanie górnej części gardła, rozpoczęcie fali perystaltycznej
- Statycznie: współtworzenie zamknięcia nosogardła z podniebieniem miękkim
Ruch funkcjonalny
- Faza gardłowa połykania
- Mowa (zamknięcie podniebienno-gardłowe)
Znaczenie kliniczne
Mięsień zwieracz górny gardła zaczyna falę skurczu, która przesuwa kęs w dół gardła. Jego włókna tworzą wał Passavanta, który razem z dźwigaczem podniebienia miękkiego zamyka nosogardło. Osłabienie zwieraczy, np. po udarze, w chorobach nerwowo-mięśniowych lub po radioterapii głowy i szyi, daje zaleganie pokarmu w gardle i ryzyko aspiracji.
Typowe objawy obejmują uczucie zatrzymania kęsa w gardle, konieczność wielokrotnego przełykania oraz kaszel przy jedzeniu.
W terapii stosuje się m.in. manewr Masako (połykanie z językiem przytrzymanym między zębami), który ćwiczy ruch tylnej ściany gardła. Poniżej leżą zwieracz środkowy i dolny gardła, a między zwieraczem górnym i środkowym przechodzi rylcowo-gardłowy.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja zwieracza górnego gardła?
Zwęża górną część gardła i rozpoczyna falę perystaltyczną przesuwającą kęs w dół.
Co to jest wał Passavanta?
To poprzeczne zgrubienie na tylnej ścianie gardła, tworzone przez włókna zwieracza górnego, które pomaga zamknąć nosogardło.
Jaki nerw unerwia zwieracz górny gardła?
Nerw błędny (X) przez splot gardłowy.
Podsumowanie
Mięsień zwieracz górny gardła zwęża górną część gardła i rozpoczyna falę perystaltyczną. W praktyce ma znaczenie w dysfagii i zamknięciu nosogardła.