Anatomia
Położenie
Podniebienie miękkie i boczna ściana nosogardła. Biegnie od podstawy czaszki w dół i do środka, tworząc mięśniową pętlę w podniebieniu miękkim.
Przyczep początkowy
- Część skalista kości skroniowej
- Chrząstka trąbki słuchowej
Przyczep końcowy
- Rozcięgno podniebienne (łączy się z mięśniem strony przeciwnej)
Unerwienie
Nerw błędny (X), przez splot gardłowy
Unaczynienie
Tętnica podniebienna wstępująca, tętnica gardłowa wstępująca
Funkcja
Podniebienie miękkie
- Koncentrycznie: unoszenie i cofanie podniebienia miękkiego, zamykanie nosogardła
- Statycznie: utrzymanie zamknięcia podniebienno-gardłowego przy mowie
Ruch funkcjonalny
- Połykanie (zapobieganie cofaniu pokarmu do nosa)
- Mowa (głoski ustne bez nosowania)
- Dmuchanie i gwizdanie
Znaczenie kliniczne
Mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego odpowiada za zamknięcie podniebienno-gardłowe. Jego niewydolność, np. w rozszczepie podniebienia, po udarze lub przy uszkodzeniu nerwu błędnego, daje nosowanie otwarte i cofanie się płynów do nosa przy połykaniu.
Typowe objawy obejmują nosowy głos, ucieczkę powietrza przez nos przy mowie oraz wyciek płynów nosem przy piciu.
Funkcję nerwu błędnego ocenia się, prosząc pacjenta o powiedzenie „aaa”: przy jednostronnym uszkodzeniu podniebienie unosi się asymetrycznie, a języczek zbacza w stronę zdrową. Mięsień współpracuje z napinaczem podniebienia miękkiego, mięśniem języczka i zwieraczem górnym gardła.
Najczęstsze pytania
Co to jest nosowanie otwarte?
To nadmierny przepływ powietrza przez nos podczas mowy, gdy podniebienie miękkie nie zamyka nosogardła.
W którą stronę zbacza języczek przy uszkodzeniu nerwu błędnego?
W stronę zdrową, bo zdrowy dźwigacz podniebienia pociąga podniebienie i języczek na swoją stronę.
Jaki nerw unerwia dźwigacz podniebienia miękkiego?
Nerw błędny (X) przez splot gardłowy.
Podsumowanie
Mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego unosi podniebienie i zamyka nosogardło. W praktyce ma znaczenie w dysfagii, nosowaniu i badaniu nerwu błędnego.