Anatomia
Położenie
Tylna część szyi, pod mięśniem płatowatym głowy i czworobocznym, po obu stronach więzadła karkowego. Przez mięsień przechodzi nerw potyliczny większy w drodze do skóry potylicy.
Przyczep początkowy
- Wyrostki poprzeczne kręgów Th1–Th6
- Wyrostki stawowe kręgów C4–C7
Przyczep końcowy
- Kość potyliczna między kresą karkową górną a dolną
Unerwienie
Gałęzie tylne nerwów rdzeniowych szyjnych
Unaczynienie
Tętnica potyliczna, tętnica szyjna głęboka
Funkcja
Głowa i odcinek szyjny
- Koncentrycznie (obustronnie): wyprost głowy i górnego odcinka szyjnego
- Koncentrycznie (jednostronnie): zgięcie boczne głowy i niewielka rotacja w stronę przeciwną
- Ekscentrycznie: kontrola pochylania głowy do przodu
- Statycznie: utrzymanie głowy wobec siły ciężkości, zwłaszcza przy pochyleniu
Ruch funkcjonalny
- Utrzymanie głowy przy czytaniu i pracy przy biurku
- Unoszenie wzroku i odchylanie głowy
- Stabilizacja głowy podczas biegu i skoków
Znaczenie kliniczne
Mięsień półkolcowy głowy przebija nerw potyliczny większy, dlatego jego napięcie może uczestniczyć w neuralgii nerwu potylicznego i szyjnopochodnych bólach głowy. Jest przeciążany przy postawie z wysuniętą głową, gdy stale utrzymuje jej ciężar.
Typowe objawy obejmują ból potylicy i karku, kłujący lub piekący ból głowy biegnący od potylicy ku górze, tkliwość przy podstawie czaszki i sztywność przy pochylaniu głowy.
Ból głowy z okolicy potylicy wymaga różnicowania z migreną, napięciowym bólem głowy i przyczynami neurologicznymi. Mięsień ocenia się razem z płatowatym głowy, czworobocznym i głębokimi zginaczami szyi, które równoważą jego pracę.
Najczęstsze pytania
Jaki nerw przechodzi przez mięsień półkolcowy głowy?
Nerw potyliczny większy (gałąź tylna nerwu C2). Przebija mięsień w drodze do skóry potylicy, dlatego napięcie mięśnia może go podrażniać.
Jaka jest funkcja mięśnia półkolcowego głowy?
Prostuje głowę i górny odcinek szyi oraz utrzymuje głowę, gdy pochylasz ją do przodu.
Gdzie przyczepia się mięsień półkolcowy głowy?
Zaczyna się na wyrostkach poprzecznych Th1–Th6 i stawowych C4–C7, a kończy na kości potylicznej między kresami karkowymi.
Podsumowanie
Mięsień półkolcowy głowy to najsilniejszy prostownik głowy. W praktyce ma znaczenie w bólu karku i bólach głowy z okolicy potylicy, zwłaszcza u osób z wysuniętą postawą głowy.