Anatomia
Położenie
Środkowe pasmo prostownika grzbietu, między biodrowo-żebrowym (bocznie) a kolcowym (przyśrodkowo). Biegnie wzdłuż odcinka lędźwiowego i piersiowego kręgosłupa. W odcinku lędźwiowym tworzy wyraźne wałki po obu stronach kręgosłupa.
Przyczep początkowy
- Wspólne ścięgno prostownika grzbietu: kość krzyżowa, grzebień biodrowy, wyrostki kolczyste kręgów lędźwiowych
- Wyrostki poprzeczne (dodatkowe) kręgów lędźwiowych
Przyczep końcowy
- Wyrostki poprzeczne kręgów piersiowych Th1–Th12
- Dolne 9–10 żeber, między guzkami a kątami żeber
- Wyrostki żebrowe kręgów lędźwiowych
Unerwienie
Gałęzie tylne nerwów rdzeniowych odcinka piersiowego i lędźwiowego
Unaczynienie
Tętnice międzyżebrowe tylne, tętnice lędźwiowe
Funkcja
Kręgosłup piersiowy i lędźwiowy
- Koncentrycznie: wyprost kręgosłupa (obustronnie) i zgięcie boczne (jednostronnie)
- Ekscentrycznie: kontrola pochylania tułowia do przodu, np. przy skłonie i podnoszeniu
- Statycznie: utrzymanie wyprostowanej postawy i stabilizacja kręgosłupa przy obciążeniu
Ruch funkcjonalny
- Utrzymanie postawy przy staniu i siedzeniu
- Podnoszenie ciężarów z podłogi
- Prostowanie się z pochylenia, np. po wyjęciu prania
Znaczenie kliniczne
Mięsień najdłuższy klatki piersiowej jest główną częścią prostownika grzbietu. Uczestniczy w bólu dolnego i środkowego odcinka pleców, a jego słabość i niska wytrzymałość wiążą się z nawracającym bólem pleców oraz z pogłębieniem kifozy piersiowej u osób starszych.
Typowe objawy obejmują ból przykręgosłupowy w odcinku piersiowo-lędźwiowym, ból po długim staniu lub pochylaniu się, wzmożone napięcie wałków mięśniowych przy kręgosłupie oraz szybkie męczenie się pleców.
Wytrzymałość prostowników ocenia się np. testem Biering-Sørensena (utrzymanie tułowia w poziomie, w leżeniu przodem z miednicą na stole). W osteoporozie ćwiczenia wzmacniające prostowniki grzbietu są elementem programów zmniejszających ryzyko złamań kręgów. Mięsień współpracuje z biodrowo-żebrowym lędźwi i wielodzielnymi lędźwi, a antagonistą jest prosty brzucha.
Najczęstsze pytania
Jak zbadać wytrzymałość prostowników grzbietu?
Najczęściej testem Biering-Sørensena: pacjent leży przodem z tułowiem poza krawędzią stołu i utrzymuje go w poziomie jak najdłużej.
Czy prostowniki grzbietu pomagają przy osteoporozie?
Tak. Wzmacnianie prostowników grzbietu poprawia postawę i jest elementem programów ćwiczeń przy osteoporozie kręgosłupa.
Jaki nerw unerwia mięsień najdłuższy klatki piersiowej?
Gałęzie tylne nerwów rdzeniowych odcinka piersiowego i lędźwiowego.
Podsumowanie
Mięsień najdłuższy klatki piersiowej prostuje kręgosłup i utrzymuje postawę. W praktyce ma znaczenie w bólu pleców, kifozie i ćwiczeniach przy osteoporozie.