Anatomia
Położenie
Dno jamy ustnej, między trzonami żuchwy. Mięśnie obu stron łączą się w szwie pośrodkowym, tworząc przeponę jamy ustnej nad brzuścem przednim mięśnia dwubrzuścowego.
Przyczep początkowy
- Kresa żuchwowo-gnykowa na wewnętrznej powierzchni trzonu żuchwy
Przyczep końcowy
- Szew pośrodkowy (od spojenia żuchwy do kości gnykowej)
- Trzon kości gnykowej
Unerwienie
Nerw żuchwowo-gnykowy z nerwu zębodołowego dolnego (V3)
Unaczynienie
Tętnica podbródkowa, tętnica zębodołowa dolna
Funkcja
Dno jamy ustnej i kość gnykowa
- Koncentrycznie: unoszenie dna jamy ustnej i kości gnykowej, wypychanie języka ku podniebieniu przy połykaniu
- Koncentrycznie (przy ustalonej kości gnykowej): obniżanie żuchwy, otwieranie ust
- Statycznie: podparcie języka i dna jamy ustnej
Ruch funkcjonalny
- Faza ustna połykania
- Mowa i żucie
- Otwieranie ust z oporem
Znaczenie kliniczne
Mięsień żuchwowo-gnykowy należy do mięśni nadgnykowych, które unoszą kość gnykową i krtań przy połykaniu. Ich osłabienie po udarze, w chorobach neurologicznych lub po leczeniu nowotworów głowy i szyi przyczynia się do dysfagii. Napięcie mięśni nadgnykowych obserwuje się w dysfunkcjach stawu skroniowo-żuchwowego.
Typowe objawy obejmują trudność w połykaniu i zaleganie pokarmu, krztuszenie się, ból pod żuchwą oraz zmęczenie przy żuciu.
W terapii dysfagii stosuje się ćwiczenia mięśni nadgnykowych, np. ćwiczenie Shakera (unoszenie głowy w leżeniu) i opór przy przywodzeniu brody do klatki piersiowej, dobierane przez logopedę lub fizjoterapeutę. Mięsień współpracuje z bródkowo-gnykowym, dwubrzuścowym i rylcowo-gnykowym, a przy otwieraniu ust działa przeciwnie do żwacza.
Najczęstsze pytania
Co tworzy mięsień żuchwowo-gnykowy?
Dno jamy ustnej. Mięśnie prawy i lewy łączą się pośrodkowo, tworząc mięśniową przeponę pod językiem.
Czy mięsień żuchwowo-gnykowy bierze udział w połykaniu?
Tak. Unosi dno jamy ustnej, kość gnykową i język, co przesuwa kęs do gardła i pomaga unieść krtań.
Jaki nerw unerwia mięsień żuchwowo-gnykowy?
Nerw żuchwowo-gnykowy, gałąź nerwu zębodołowego dolnego z nerwu żuchwowego (V3).
Podsumowanie
Mięsień żuchwowo-gnykowy tworzy dno jamy ustnej i unosi kość gnykową przy połykaniu. W praktyce ma znaczenie w terapii dysfagii i dysfunkcjach stawu skroniowo-żuchwowego.