Anatomia
Położenie
Warstwa powierzchowna bocznej części szyi, przebiegająca skośnie od mostka i obojczyka do wyrostka sutkowatego za uchem. Dzieli szyję na trójkąt przedni i boczny. Pod nim leżą m.in. naczynia szyjne i splot szyjny.
Przyczepy początkowe
Głowa mostkowa
- Przednia powierzchnia rękojeści mostka
Głowa obojczykowa
- Górna powierzchnia przyśrodkowej 1/3 obojczyka
Przyczep końcowy
- Wyrostek sutkowaty kości skroniowej
- Boczna część kresy karkowej górnej
Unerwienie
Nerw dodatkowy (XI); włókna czuciowe z nerwów C2–C3
Unaczynienie
Tętnica potyliczna, gałęzie tętnicy tarczowej górnej, tętnica nadłopatkowa
Funkcja
Odcinek szyjny i głowa
- Koncentrycznie (jednostronnie): zgięcie boczne szyi w tę samą stronę i rotacja głowy w stronę przeciwną
- Koncentrycznie (obustronnie): zgięcie odcinka szyjnego, np. przy unoszeniu głowy z leżenia
- Ekscentrycznie: kontrola wyprostu i rotacji głowy
- Statycznie: utrzymanie pozycji głowy
Oddychanie
- Przy ustalonej głowie: pomocniczy mięsień wdechowy, unosi mostek i obojczyki
Ruch funkcjonalny
- Obracanie głowy, np. przy cofaniu samochodem
- Unoszenie głowy z poduszki
- Głęboki, wysiłkowy wdech
Znaczenie kliniczne
Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy często uczestniczy w bólach szyi i bólach głowy. Jego punkty spustowe dają ból rzutowany w okolicę czoła, oczodołu, ucha i potylicy, czasem z uczuciem zawrotów lub niestabilności.
Typowe objawy obejmują ból i tkliwość bocznej części szyi, ograniczenie rotacji głowy, ból głowy nasilany pracą przy komputerze oraz nadmierną pracę mięśnia przy oddychaniu górnym torem.
Wrodzone skrócenie mięśnia u niemowląt to kręcz szyi mięśniopochodny, z przechyleniem głowy w stronę zajętą i rotacją w przeciwną, który wymaga wczesnej rehabilitacji. U dorosłych mięsień jest nadmiernie obciążony przy postawie z wysuniętą głową. Uszkodzenie nerwu dodatkowego osłabia zarówno ten mięsień, jak i mięsień czworoboczny.
Podsumowanie
Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy obraca i zgina bocznie głowę oraz wspomaga wdech. W praktyce fizjoterapeuty pojawia się przy kręczu szyi u dzieci, bólach szyi i głowy oraz zaburzeniach postawy i oddychania.