Anatomia
Położenie
Tylny przedział ramienia, którego jest jedynym mięśniem. Głowa długa leży przyśrodkowo, głowa boczna bocznie, a głowa przyśrodkowa najgłębiej, przy kości ramiennej. Między głową boczną a przyśrodkową, w bruździe nerwu promieniowego, przebiegają nerw promieniowy i tętnica głęboka ramienia.
Przyczepy początkowe
Głowa długa
- Guzek podpanewkowy łopatki
Głowa boczna
- Tylna powierzchnia kości ramiennej powyżej i bocznie od bruzdy nerwu promieniowego
Głowa przyśrodkowa
- Tylna powierzchnia kości ramiennej poniżej i przyśrodkowo od bruzdy nerwu promieniowego
Przyczep końcowy
- Wyrostek łokciowy kości łokciowej (wspólnym ścięgnem)
- Torebka stawowa stawu łokciowego
Unerwienie
Nerw promieniowy (C6–C8, głównie C7)
Unaczynienie
Tętnica głęboka ramienia, gałęzie tętnicy ramiennej, tętnica okalająca ramię tylna
Funkcja
Staw łokciowy
- Koncentrycznie: wyprost przedramienia
- Ekscentrycznie: kontrola zgięcia łokcia pod obciążeniem, np. przy opuszczaniu tułowia w pompce
- Statycznie: utrzymanie wyprostu łokcia w podporze
Staw ramienny
- Koncentrycznie (głowa długa): wyprost i przywodzenie ramienia
- Statycznie (głowa długa): stabilizacja dolna głowy kości ramiennej, szczególnie przy odwiedzeniu
Ruch funkcjonalny
- Odpychanie się rękami przy wstawaniu z krzesła lub łóżka
- Chodzenie o kulach i z balkonikiem, przesiadanie się na wózku
- Pchanie drzwi, wózka i ciężkich przedmiotów
Znaczenie kliniczne
Mięsień trójgłowy ramienia jest kluczowy dla samodzielności chorych, którzy przenoszą ciężar ciała na kończyny górne. Do jego typowych dolegliwości należą tendinopatia przyczepu do wyrostka łokciowego, rzadkie zerwanie ścięgna (zwykle po upadku na wyprostowaną rękę albo u osób przyjmujących sterydy) oraz zespół trzaskającego mięśnia trójgłowego (Snapping Triceps), któremu często towarzyszy podwichnięcie nerwu łokciowego.
Typowe objawy obejmują ból tylnej części łokcia, tkliwość nad wyrostkiem łokciowym, ból przy wyproście z oporem i osłabienie odpychania.
Głowa długa ogranicza przestrzeń czworoboczną, przez którą przebiega nerw pachowy, oraz przestrzeń trójkątną. Wzmożone napięcie może więc współtworzyć tylny ból barku. Przy złamaniu trzonu kości ramiennej zagrożony jest nerw promieniowy w bruździe. Mięsień trójgłowy bywa wtedy częściowo oszczędzony, bo jego gałęzie odchodzą wyżej, ale pojawia się opadanie ręki, czyli brak wyprostu nadgarstka i palców.
Podsumowanie
Mięsień trójgłowy ramienia jest głównym prostownikiem łokcia. Głową długą wpływa też na stabilność stawu ramiennego. W praktyce odpowiada za podpór i odpychanie, więc jest kluczowy w rehabilitacji osób chodzących o kulach i poruszających się na wózku. Jego dolegliwości obejmują zarówno przeciążenia przyczepu łokciowego, jak i problemy nerwowe w okolicy ramienia i barku.