Anatomia
Położenie
Przednia strona szyi, między chrząstką tarczowatą a kością gnykową, jako przedłużenie mięśnia mostkowo-tarczowego ku górze.
Przyczep początkowy
- Kresa skośna chrząstki tarczowatej
Przyczep końcowy
- Dolny brzeg trzonu i rożka większego kości gnykowej
Unerwienie
Włókna C1 biegnące z nerwem podjęzykowym (XII)
Unaczynienie
Tętnica tarczowa górna
Funkcja
Krtań i kość gnykowa
- Koncentrycznie: przy ustalonej kości gnykowej unoszenie krtani; przy ustalonej krtani obniżanie kości gnykowej
- Statycznie: utrzymanie odległości między krtanią a kością gnykową przy mowie
Ruch funkcjonalny
- Połykanie (zbliżenie krtani do kości gnykowej)
- Ochrona dróg oddechowych przy przełykaniu
- Mowa i śpiew
Znaczenie kliniczne
Mięsień tarczowo-gnykowy zbliża krtań do kości gnykowej podczas połykania. Ten ruch, razem z przesunięciem kości gnykowej przez mięśnie nadgnykowe, pomaga zamknąć wejście do krtani nagłośnią i chroni przed aspiracją. Osłabienie tych mięśni przyczynia się do dysfagii.
Typowe objawy zaburzeń obejmują krztuszenie się przy piciu, kaszel w trakcie lub po połknięciu oraz wilgotny głos po jedzeniu.
W terapii połykania stosuje się m.in. manewr Mendelsohna (świadome przytrzymanie krtani w górze). Mięsień współpracuje z bródkowo-gnykowym i żuchwowo-gnykowym, a jego antagonistami przy obniżaniu krtani są mostkowo-tarczowy i mostkowo-gnykowy.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia tarczowo-gnykowego?
Przybliża krtań do kości gnykowej przy połykaniu lub obniża kość gnykową, w zależności od tego, który punkt jest ustalony.
Na czym polega manewr Mendelsohna?
Pacjent przy połykaniu świadomie przytrzymuje krtań w najwyższym położeniu przez kilka sekund. Wydłuża to otwarcie górnego zwieracza przełyku.
Jaki nerw unerwia mięsień tarczowo-gnykowy?
Włókna z nerwu rdzeniowego C1, które biegną razem z nerwem podjęzykowym.
Podsumowanie
Mięsień tarczowo-gnykowy zbliża krtań do kości gnykowej przy połykaniu. W praktyce ma znaczenie w ochronie dróg oddechowych i terapii dysfagii.