Anatomia
Położenie
Przyśrodkowa (wewnętrzna) powierzchnia gałęzi żuchwy. Jest lustrzanym odbiciem żwacza i razem z nim tworzy pętlę mięśniową obejmującą kąt żuchwy.
Przyczepy początkowe
Głowa głęboka
- Przyśrodkowa powierzchnia blaszki bocznej wyrostka skrzydłowatego (dół skrzydłowaty)
Głowa powierzchowna
- Guz szczęki
- Wyrostek piramidowy kości podniebiennej
Przyczep końcowy
- Przyśrodkowa powierzchnia kąta i gałęzi żuchwy (guzowatość skrzydłowa)
Unerwienie
Nerw skrzydłowy przyśrodkowy, gałąź nerwu żuchwowego (V3)
Unaczynienie
Gałęzie skrzydłowe tętnicy szczękowej
Funkcja
Staw skroniowo-żuchwowy
- Koncentrycznie: unoszenie żuchwy, współudział w jej wysuwaniu; jednostronnie przesuwa żuchwę w stronę przeciwną
- Ekscentrycznie: kontrola opuszczania żuchwy
- Statycznie: utrzymanie zwarcia i stabilizacja żuchwy razem ze żwaczem
Ruch funkcjonalny
- Ruchy mielące podczas żucia
- Zamykanie ust i zaciskanie zębów
- Utrzymanie pozycji żuchwy przy połykaniu
Znaczenie kliniczne
Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy uczestniczy w bruksizmie, zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych (TMD) oraz szczękościsku (trismus), np. po usunięciu zębów mądrości lub znieczuleniu przewodowym w okolicy żuchwy.
Typowe objawy obejmują ból za kątem żuchwy i w gardle, ból przy połykaniu i szerokim otwieraniu ust, ograniczenie otwierania ust oraz uczucie zatkanego ucha.
Mięsień jest dostępny w palpacji od strony jamy ustnej oraz od dołu, przy przyśrodkowej powierzchni kąta żuchwy. W terapii ocenia się go razem ze żwaczem, z którym działa jak jedna pętla, oraz z mięśniem skrzydłowym bocznym. Ból w gardle przy połykaniu wymaga też różnicowania z przyczynami laryngologicznymi.
Najczęstsze pytania
Gdzie leży mięsień skrzydłowy przyśrodkowy?
Po wewnętrznej stronie gałęzi żuchwy, między wyrostkiem skrzydłowatym kości klinowej a kątem żuchwy.
Jaka jest funkcja mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego?
Unosi żuchwę, pomaga ją wysuwać i odpowiada za ruchy mielące podczas żucia.
Dlaczego po usunięciu ósemki trudno otworzyć usta?
Zabieg i znieczulenie w okolicy żuchwy mogą podrażnić mięsień skrzydłowy przyśrodkowy, co daje bolesny szczękościsk. Zwykle ustępuje, ale przedłużający się wymaga kontroli.
Podsumowanie
Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy unosi żuchwę i odpowiada za ruchy mielące. Razem ze żwaczem tworzy pętlę wokół kąta żuchwy, a w praktyce pojawia się przy szczękościsku, bruksizmie i bólu stawu skroniowo-żuchwowego.