Anatomia
Położenie
Dół skroniowy na bocznej powierzchni czaszki, pod powięzią skroniową. Ma kształt wachlarza: szeroki u góry, zbiega się w ścięgno, które przechodzi pod łukiem jarzmowym do żuchwy.
Przyczep początkowy
- Dół skroniowy (do kresy skroniowej dolnej)
- Głęboka blaszka powięzi skroniowej
Przyczep końcowy
- Wyrostek dziobiasty żuchwy
- Przedni brzeg gałęzi żuchwy
Unerwienie
Nerwy skroniowe głębokie, gałęzie nerwu żuchwowego (V3)
Unaczynienie
Tętnice skroniowe głębokie (z tętnicy szczękowej), tętnica skroniowa środkowa
Funkcja
Staw skroniowo-żuchwowy
- Koncentrycznie: unoszenie żuchwy (włókna przednie) i cofanie żuchwy (włókna tylne); jednostronnie przesuwa żuchwę w swoją stronę
- Ekscentrycznie: kontrola opuszczania i wysuwania żuchwy
- Statycznie: utrzymanie spoczynkowej pozycji żuchwy z lekko rozchylonymi zębami
Ruch funkcjonalny
- Gryzienie i żucie
- Zamykanie ust i utrzymanie żuchwy w spoczynku
- Ruchy żuchwy podczas mówienia
Znaczenie kliniczne
Mięsień skroniowy często uczestniczy w napięciowych bólach głowy i zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych (TMD). Jego przeciążenie wiąże się z bruksizmem, stresem i długotrwałym zaciskaniem zębów.
Typowe objawy obejmują ból skroni, ból nad brwią i za okiem, ból zębów górnych bez przyczyny stomatologicznej oraz tkliwość przy ucisku nad uchem i skronią.
Punkty spustowe mięśnia skroniowego dają ból rzutowany, który łatwo pomylić z bólem zębów lub migreną. Nowy, silny ból skroni u osoby po 50. roku życia, zwłaszcza z bólem żuchwy przy żuciu i zaburzeniami widzenia, wymaga pilnej diagnostyki w kierunku olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic. Mięsień ocenia się razem z żwaczem i mięśniami skrzydłowymi.
Najczęstsze pytania
Jaki nerw unerwia mięsień skroniowy?
Nerwy skroniowe głębokie, które odchodzą od nerwu żuchwowego (V3), gałęzi nerwu trójdzielnego.
Czy mięsień skroniowy może powodować ból głowy?
Tak. Przeciążony mięsień skroniowy i jego punkty spustowe dają ból skroni, okolicy brwi i zębów górnych, typowy dla napięciowych bólów głowy.
Gdzie przyczepia się mięsień skroniowy?
Zaczyna się w dole skroniowym czaszki i na powięzi skroniowej, a kończy na wyrostku dziobiastym i przednim brzegu gałęzi żuchwy.
Podsumowanie
Mięsień skroniowy unosi i cofa żuchwę oraz utrzymuje jej pozycję w spoczynku. W praktyce ma duże znaczenie w bólach głowy i zaburzeniach stawu skroniowo-żuchwowego, a ból skroni zawsze warto różnicować z przyczynami naczyniowymi.