Anatomia
Położenie
Dół podskroniowy, głęboko pod gałęzią żuchwy i łukiem jarzmowym. Przebiega niemal poziomo od podstawy czaszki do szyjki żuchwy i stawu skroniowo-żuchwowego.
Przyczepy początkowe
Głowa górna
- Powierzchnia podskroniowa skrzydła większego kości klinowej
Głowa dolna
- Boczna powierzchnia blaszki bocznej wyrostka skrzydłowatego
Przyczep końcowy
- Dołek skrzydłowy na szyjce wyrostka kłykciowego żuchwy
- Torebka stawowa i krążek stawowy stawu skroniowo-żuchwowego
Unerwienie
Nerw skrzydłowy boczny, gałąź nerwu żuchwowego (V3)
Unaczynienie
Gałęzie skrzydłowe tętnicy szczękowej
Funkcja
Staw skroniowo-żuchwowy
- Koncentrycznie (obustronnie): wysuwanie żuchwy i inicjacja otwierania ust przez przesunięcie głowy żuchwy do przodu
- Koncentrycznie (jednostronnie): przesunięcie żuchwy w stronę przeciwną podczas żucia
- Ekscentrycznie: głowa górna kontroluje cofanie krążka stawowego przy zamykaniu ust
- Statycznie: stabilizacja krążka i głowy żuchwy
Ruch funkcjonalny
- Szerokie otwieranie ust, ziewanie
- Żucie i ruchy mielące
- Wysuwanie żuchwy podczas mówienia i gryzienia siekaczami
Znaczenie kliniczne
Mięsień skrzydłowy boczny ma bezpośredni związek z krążkiem stawowym, dlatego uczestniczy w zaburzeniach stawów skroniowo-żuchwowych (TMD), zwłaszcza w przemieszczeniu krążka z charakterystycznymi trzaskami przy otwieraniu i zamykaniu ust.
Typowe objawy obejmują ból przed uchem, trzaski lub przeskakiwanie w stawie, zbaczanie żuchwy przy otwieraniu ust i trudność z szerokim otwarciem ust.
Mięsień leży głęboko i jest trudno dostępny w palpacji, dlatego jego stan ocenia się głównie przez ruchy żuchwy: zakres i tor otwierania, wysuwanie i ruchy boczne. Często pracuje w nadmiernym napięciu przy bruksizmie. W terapii ocenia się go razem z mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym, żwaczem i mięśniem skroniowym.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia skrzydłowego bocznego?
Wysuwa żuchwę do przodu, rozpoczyna otwieranie ust i przesuwa żuchwę na boki podczas żucia. Stabilizuje też krążek stawu skroniowo-żuchwowego.
Czy mięsień skrzydłowy boczny powoduje trzaski w szczęce?
Może w nich uczestniczyć. Przyczepia się do krążka stawowego, a zaburzona praca mięśnia sprzyja przemieszczeniu krążka i trzaskom przy otwieraniu ust.
Jaki nerw unerwia mięsień skrzydłowy boczny?
Nerw skrzydłowy boczny, gałąź nerwu żuchwowego (V3).
Podsumowanie
Mięsień skrzydłowy boczny to główny mięsień wysuwający żuchwę i otwierający usta, ściśle związany z krążkiem stawowym. Dlatego jest jednym z najważniejszych mięśni w diagnostyce i terapii zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego.