Anatomia
Położenie
Okolica podpotyliczna, głęboko pod mięśniem półkolcowym głowy. Biegnie skośnie ku górze i bocznie od kręgu obrotowego do kości potylicznej. Tworzy przyśrodkową granicę trójkąta podpotylicznego.
Przyczep początkowy
- Wyrostek kolczysty kręgu obrotowego (C2)
Przyczep końcowy
- Boczna część kresy karkowej dolnej kości potylicznej
Unerwienie
Nerw podpotyliczny (gałąź tylna C1)
Unaczynienie
Tętnica kręgowa, tętnica potyliczna
Funkcja
Stawy szczytowe (C0–C2)
- Koncentrycznie: wyprost głowy; przy jednostronnej pracy rotacja głowy w stronę mięśnia
- Ekscentrycznie: kontrola zgięcia głowy
- Statycznie: precyzyjna kontrola pozycji głowy; dostarcza dużo informacji proprioceptywnych
Ruch funkcjonalny
- Patrzenie w górę i na boki
- Utrzymanie wzroku na monitorze
- Precyzyjna kontrola ruchów głowy przy chodzie
Znaczenie kliniczne
Mięśnie podpotyliczne, w tym prosty tylny większy głowy, są częstym źródłem szyjnopochodnego bólu głowy i napięciowego bólu głowy. Ich przeciążenie sprzyja wysunięta do przodu postawa głowy, w której górny odcinek szyi pozostaje w przeproście.
Typowe objawy obejmują ból u podstawy czaszki, ból promieniujący do potylicy, skroni i za oko, tkliwość poniżej kości potylicznej oraz ograniczenie rotacji w górnym odcinku szyi.
Mięsień tworzy granicę trójkąta podpotylicznego, w którym biegną tętnica kręgowa i nerw podpotyliczny. W terapii stosuje się techniki rozluźniania podpotylicznego, mobilizację górnego odcinka szyjnego i trening głębokich zginaczy szyi. Mięsień współpracuje z prostym tylnym mniejszym głowy oraz z mięśniami skośnymi głowy górnym i dolnym.
Najczęstsze pytania
Czy mięśnie podpotyliczne powodują ból głowy?
Mogą. Ich napięcie i przeciążenie często towarzyszy szyjnopochodnemu i napięciowemu bólowi głowy, z bólem od potylicy w stronę czoła.
Co to jest trójkąt podpotyliczny?
To przestrzeń ograniczona przez prosty tylny większy głowy i skośne głowy górny i dolny. Przebiegają w niej tętnica kręgowa i nerw podpotyliczny.
Jaki nerw unerwia prosty tylny większy głowy?
Nerw podpotyliczny, gałąź tylna nerwu rdzeniowego C1.
Podsumowanie
Mięsień prosty tylny większy głowy prostuje i rotuje głowę oraz precyzyjnie kontroluje jej pozycję. W praktyce jest ważny w szyjnopochodnym bólu głowy i dysfunkcjach górnego odcinka szyjnego.