Anatomia
Położenie
Przestrzeń głęboka krocza. U mężczyzn otacza błoniastą część cewki moczowej poniżej gruczołu krokowego, u kobiet środkową część cewki.
Przyczep początkowy
- Włókna okrężne wokół cewki moczowej, związane z błoną krocza i gałęziami kości łonowej
Przyczep końcowy
- Okrężnie wokół cewki moczowej (u kobiet także do ściany pochwy)
Unerwienie
Nerw sromowy (S2–S4)
Unaczynienie
Tętnica sromowa wewnętrzna
Funkcja
Cewka moczowa
- Statycznie: napięcie spoczynkowe utrzymujące zamknięcie cewki
- Koncentrycznie: świadome, szybkie zaciśnięcie cewki (wstrzymanie moczu)
- Ekscentrycznie: rozluźnienie przy oddawaniu moczu
Ruch funkcjonalny
- Wstrzymanie mikcji
- Odruchowe zaciśnięcie przy kaszlu i wysiłku
Znaczenie kliniczne
Zwieracz zewnętrzny cewki moczowej odpowiada za świadome trzymanie moczu. U kobiet jego osłabienie przyczynia się do wysiłkowego nietrzymania moczu. U mężczyzn po radykalnej prostatektomii przejmuje główną rolę w trzymaniu moczu, a jego trening jest podstawą rehabilitacji.
Typowe objawy obejmują popuszczanie moczu przy kaszlu, kichaniu, wstawaniu i dźwiganiu, a po prostatektomii wyciek moczu przy zmianie pozycji.
Trening mięśni dna miednicy, najlepiej z biofeedbackiem i rozpoczęty przed operacją, przyspiesza powrót trzymania moczu po prostatektomii. Mięsień współpracuje z poprzecznym głębokim krocza, a u kobiet także z zaciskaczem cewki moczowej i zwieraczem cewkowo-pochwowym. Podparcie zapewnia dźwigacz odbytu.
Najczęstsze pytania
Czy po usunięciu prostaty można ćwiczyć trzymanie moczu?
Tak. Trening mięśni dna miednicy, w tym zwieracza zewnętrznego cewki, przyspiesza odzyskanie trzymania moczu. Najlepiej zacząć jeszcze przed operacją.
Czym różni się zwieracz zewnętrzny od wewnętrznego?
Zewnętrzny jest mięśniem poprzecznie prążkowanym, kontrolowanym świadomie. Wewnętrzny (szyja pęcherza) zbudowany jest z mięśni gładkich i działa bez udziału woli.
Jaki nerw unerwia zwieracz zewnętrzny cewki moczowej?
Nerw sromowy (S2–S4).
Podsumowanie
Zwieracz zewnętrzny cewki moczowej odpowiada za świadome trzymanie moczu. W praktyce jest kluczowy w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu i rehabilitacji po prostatektomii.