Anatomia
Położenie
Ucho środkowe, w kanale wyniosłości piramidowej na tylnej ścianie jamy bębenkowej. Najmniejszy mięsień szkieletowy człowieka.
Przyczep początkowy
- Wyniosłość piramidowa jamy bębenkowej
Przyczep końcowy
- Szyjka strzemiączka
Unerwienie
Nerw strzemiączkowy z nerwu twarzowego (VII)
Unaczynienie
Tętnica rylcowo-sutkowa, tętnica uszna tylna
Funkcja
Ucho środkowe
- Odruchowo: napięcie przy głośnym dźwięku, ograniczenie drgań strzemiączka i ochrona ucha wewnętrznego (odruch strzemiączkowy)
- Statycznie: tłumienie własnego głosu podczas mówienia
Ruch funkcjonalny
- Ochrona słuchu przy głośnych dźwiękach
- Lepsze rozumienie mowy w hałasie
Znaczenie kliniczne
Przy porażeniu nerwu twarzowego uszkodzonym powyżej odejścia nerwu strzemiączkowego (np. w porażeniu Bella) mięsień nie tłumi dźwięków. Daje to nadwrażliwość na dźwięki (hiperakuzję) po stronie porażenia. Badanie odruchu strzemiączkowego pomaga ustalić poziom uszkodzenia nerwu i rokowanie.
Typowe objawy obejmują nieprzyjemnie głośne dźwięki po jednej stronie, dyskomfort przy hałasie oraz towarzyszące objawy porażenia twarzy.
Hiperakuzja zwykle ustępuje wraz z regeneracją nerwu. W rehabilitacji porażenia nerwu twarzowego warto zapytać o objawy słuchowe i smakowe, które pomagają ocenić rozległość uszkodzenia. W uchu środkowym pracuje też napinacz błony bębenkowej. Mięśnie twarzy unerwione przez ten sam nerw to m.in. okrężny oka.
Najczęstsze pytania
Dlaczego w porażeniu Bella dźwięki mogą być za głośne?
Bo porażony jest mięsień strzemiączkowy, który normalnie tłumi głośne dźwięki. Dlatego po stronie porażenia pojawia się nadwrażliwość słuchowa.
Czy mięsień strzemiączkowy to najmniejszy mięsień w ciele?
Tak, to najmniejszy mięsień szkieletowy człowieka.
Jaki nerw unerwia mięsień strzemiączkowy?
Nerw strzemiączkowy, gałąź nerwu twarzowego (VII).
Podsumowanie
Mięsień strzemiączkowy tłumi drgania strzemiączka i chroni ucho przed hałasem. W praktyce ma znaczenie w ocenie poziomu uszkodzenia nerwu twarzowego i nadwrażliwości słuchowej.