Anatomia
Położenie
Ściana policzka, między szczęką a żuchwą, pod mięśniami mimicznymi. Przebija go przewód ślinianki przyusznej naprzeciw drugiego górnego zęba trzonowego.
Przyczep początkowy
- Wyrostki zębodołowe szczęki i żuchwy w okolicy zębów trzonowych
- Szew skrzydłowo-żuchwowy
Przyczep końcowy
- Węzeł mięśniowy przy kącie ust (modiolus) i mięsień okrężny ust
Unerwienie
Nerw twarzowy (VII), gałęzie policzkowe
Unaczynienie
Tętnica twarzowa, tętnica policzkowa
Funkcja
Policzek i usta
- Koncentrycznie: dociskanie policzka do zębów, wydmuchiwanie powietrza
- Statycznie: utrzymanie pokarmu między zębami w czasie żucia
Ruch funkcjonalny
- Żucie i przesuwanie kęsa
- Dmuchanie, gra na instrumentach dętych
- Ssanie (u niemowląt)
Znaczenie kliniczne
Mięsień policzkowy utrzymuje pokarm na powierzchniach żujących zębów. W porażeniu nerwu twarzowego i po udarze pokarm zalega w przedsionku jamy ustnej po stronie porażenia, a pacjent przygryza policzek. To element ustnej fazy dysfagii.
Typowe objawy obejmują zaleganie jedzenia w policzku, przygryzanie policzka, ucieczkę powietrza przy dmuchaniu oraz asymetrię policzków przy nadymaniu.
Siłę mięśnia ocenia się, prosząc o nadęcie policzków i utrzymanie powietrza. W rehabilitacji stosuje się ćwiczenia nadymania policzków, dmuchania i kontrolowanego żucia. Mięsień współpracuje z okrężnym ust i przy żuciu z żwaczem.
Najczęstsze pytania
Dlaczego po porażeniu twarzy jedzenie zalega w policzku?
Bo słabnie mięsień policzkowy, który dociska policzek do zębów i utrzymuje kęs na zębach.
Jak zbadać mięsień policzkowy?
Poproś pacjenta o nadęcie policzków i utrzymanie powietrza, a następnie lekko uciśnij policzki. Ucieczka powietrza po jednej stronie wskazuje na osłabienie.
Jaki nerw unerwia mięsień policzkowy?
Gałęzie policzkowe nerwu twarzowego (VII). Nerw policzkowy z nerwu trójdzielnego zaopatruje tylko czucie policzka.
Podsumowanie
Mięsień policzkowy dociska policzek do zębów przy żuciu i dmuchaniu. W praktyce ma znaczenie w porażeniu nerwu twarzowego i ustnej fazie połykania.