Anatomia
Położenie
Wokół szpary ust, w wargach. Złożony z włókien własnych i włókien mięśni promieniście dochodzących do ust; zbiega się w węzłach mięśniowych przy kątach ust (modiolus).
Przyczep początkowy
- Szczęka i żuchwa w okolicy siekaczy
- Węzły mięśniowe przy kątach ust (modiolus) i włókna mięśni sąsiednich
Przyczep końcowy
- Skóra i błona śluzowa warg
Unerwienie
Nerw twarzowy (VII), gałęzie policzkowe i gałąź brzeżna żuchwy
Unaczynienie
Tętnice wargowe górna i dolna (z tętnicy twarzowej)
Funkcja
Wargi
- Koncentrycznie: zamykanie ust, zaciskanie i wysuwanie warg (dzióbek)
- Statycznie: utrzymanie domknięcia ust i szczelności jamy ustnej
Ruch funkcjonalny
- Picie przez słomkę, ssanie, gwizdanie
- Mowa (głoski p, b, m, w)
- Utrzymanie pokarmu i śliny w jamie ustnej
Znaczenie kliniczne
Mięsień okrężny ust zapewnia szczelne domknięcie warg. W porażeniu nerwu twarzowego i po udarze dochodzi do wyciekania płynów i śliny kącikiem ust, trudności z artykulacją głosek wargowych i zalegania pokarmu. Osłabienie domknięcia warg zaburza ustną fazę połykania.
Typowe objawy obejmują ślinienie się, wylewanie napoju przy piciu, niewyraźne głoski p/b/m oraz asymetrię ust w spoczynku i przy uśmiechu.
W rehabilitacji stosuje się ćwiczenia zaciskania i wysuwania warg, trzymania szpatułki ustami, picia przez słomkę i dmuchania, prowadzone przez fizjoterapeutę lub logopedę. Mięsień współpracuje z policzkowym, a jego antagonistami są m.in. jarzmowy większy i obniżający kąt ust.
Najczęstsze pytania
Jaka jest funkcja mięśnia okrężnego ust?
Zamyka usta, zaciska i wysuwa wargi. Utrzymuje ślinę i pokarm w jamie ustnej.
Jakie ćwiczenia wzmacniają mięsień okrężny ust?
Np. trzymanie szpatułki lub guzika wargami, dmuchanie, picie gęstych płynów przez słomkę i wysuwanie warg. Dobór zależy od przyczyny osłabienia.
Jaki nerw unerwia mięsień okrężny ust?
Gałęzie policzkowe i gałąź brzeżna żuchwy nerwu twarzowego (VII).
Podsumowanie
Mięsień okrężny ust zamyka i wysuwa wargi. W praktyce jest kluczowy w porażeniu nerwu twarzowego, ślinieniu i zaburzeniach połykania.