Anatomia
Położenie
Pierwsza przestrzeń międzykostna stopy, między I a II kością śródstopia. Mięsień dwupierzasty; między jego głowami przechodzi tętnica grzbietowa stopy na podeszwę.
Przyczep początkowy
- Przylegające powierzchnie I i II kości śródstopia
Przyczep końcowy
- Przyśrodkowa strona podstawy paliczka bliższego drugiego palca
Unerwienie
Nerw podeszwowy boczny, gałąź głęboka (S2–S3); dodatkowo włókna nerwu strzałkowego głębokiego
Unaczynienie
Tętnica grzbietowa stopy, tętnica grzbietowa śródstopia I
Funkcja
Drugi palec
- Koncentrycznie: odchylenie drugiego palca w stronę palucha (odwodzenie od osi); zgięcie stawu podstawnego
- Statycznie: stabilizacja drugiego palca i II kości śródstopia
Ruch funkcjonalny
- Odbicie z przodostopia przy chodzie i biegu
- Rozczapierzanie palców
Znaczenie kliniczne
II kość śródstopia, do której przyczepia się ten mięsień, jest najczęstszym miejscem złamań zmęczeniowych stopy („złamanie marszowe”), np. u biegaczy i żołnierzy. Między głowami mięśnia przechodzi tętnica grzbietowa stopy, której tętno bada się na grzbiecie stopy.
Typowe objawy złamania zmęczeniowego obejmują narastający ból grzbietu stopy przy biegu, punktową tkliwość kości śródstopia oraz obrzęk grzbietu stopy.
Złamanie zmęczeniowe często nie jest widoczne na pierwszym RTG; przy podejrzeniu trzeba odciążyć stopę i rozważyć dalszą diagnostykę. Powrót do biegania wymaga stopniowania obciążenia. Mięsień leży obok międzykostnego grzbietowego II stopy, a nad nim biegnie ścięgno prostownika krótkiego palucha.
Najczęstsze pytania
Która kość śródstopia najczęściej ulega złamaniu zmęczeniowemu?
II kość śródstopia, zwłaszcza u biegaczy i osób, które gwałtownie zwiększyły ilość chodzenia lub biegania.
Co przechodzi między głowami mięśnia międzykostnego grzbietowego I stopy?
Tętnica grzbietowa stopy, która przechodzi na podeszwę i łączy się z łukiem podeszwowym.
Jaki nerw unerwia mięsień międzykostny grzbietowy I stopy?
Gałąź głęboka nerwu podeszwowego bocznego (S2–S3), z udziałem nerwu strzałkowego głębokiego.
Podsumowanie
Mięsień międzykostny grzbietowy I stopy odwodzi drugi palec i stabilizuje przodostopie. W praktyce jego okolica ma znaczenie w złamaniach zmęczeniowych II kości śródstopia.